Het meest noordelijk gelegen wijngebied van Chili is de Elqui Valley. Vanuit de kustplaats La Serena - de hoofdplaats van de regio Coquimbo – bijna 500 km ten noorden van Santiago is het een rit van ongeveer een uur naar de dam en het stuwmeer Puclaro.

Deze week bezocht Flying Wine Writer Jan Rook het meest noordelijk gelegen wijngebied van Chili: de Elqui Valley. De ochtenden beginnen doorgaans in La Serena bewolkt met mist. Tegen het middaguur steekt de wind vanuit de oceaan op en trekt de lucht open. De temperatuur loopt dan snel op tot waarden boven de 20 graden Celsius.

We rijden de stad uit en verbazen ons bij het verkeerslicht over een jochie dat voor de stilstaande auto’s een jongleuract opvoert. Op veel plaatsen in Chili worden de wachtende automobilisten bij verkeerslichten onthaald op een circusact. De ártiesten’ weten precies op tijd te stoppen om vervolgens snel wat kleigeld op te halen. Dit jochie op het kruispunt in La Serena is bijzonder. Aan zijn kleren is te zien dat hij arm is. Hij heeft geen ballen voor zijn act, maar stenen. Tot overmaat van ramp vallen de stenen op de grond... Voordat hij ze kan oprapen moet hij echter opzij springen voor de optrekkende auto’s. Verbluft kijk ik in mijn spiegel en zie hoe hij alsnog de stenen opraapt om bij de volgende rode licht met zijn act wat geld te verdienen. Ook dit is Chili…

Na een rit van ongeveer een uur komt de dam van het stuwmeer Puclaro in zicht. Het is technisch hoofdstandje dat m.b.v. Braziliaanse ingenieurs is gebouwd. De bouw nam in 1996 een aanvang. In 1999 vond de officiële opening plaats. De dam is 83 meter hoog en is 600 meter lang. Het stuwmeer bevat 200 miljoen m³ water en heeft een oppervlakte van 760 ha.
Het stuwmeer is geliefd bij surfers, omdat er altijd een harde wind waait.

Falernia

Het meest noordelijk gelegen wijnbedrijf van Chili is Viña Falernia. Ik bezocht dit bedrijf in 2006.
Falernia ligt op een steenworp afstand van het stuwmeer.
Het project is in 1998 opgezet door Aldo Olivier Gramola die in dit gebied al sinds 1975 druiven cultiveert. Het wijnbedrijf werkt samen met de Italiaanse oenoloog Giorgio Flessati. Deze Italiaan werkt in Trentino.

Terroir

De bodem van de wijngaarden van Falernia bestaat uit geërodeerd graniet en alluviale afzetting zoals zand.
Het klimaat is droog. Er valt op jaarlijks 60-80 mm regen. Dripirrigatie is een noodzaak. In de loop van de ochtend steekt vanuit de oceaan een krachtige wind op.
Er is een sterk verschil in dag – en nachttemperatuur. In de nacht koelt het af`tot 12 graden Celsius, overdag kan het 25-32 graden worden.

Domein

Falernia bezit 320 ha wijnstokken en koopt het fruit van ongeveer 100 ha.
Men produceert 2,2 miljoen liter wijn, waarvan 1 miljoen liter Pedro Jimenez.
Een deel daarvan gaat naar de productie van de nationale drank van Chili: pisco.
De aromatische, droge witte wijn wordt ook in grote hoeveelheden naar het Verenigd Koninkrijk geëxporteerd. Ook Nederland (Vinites) is een belangrijke afnemer van de Pedrro Jimenez.

Proeverij

1) Pedro Jimenez 2008. In september gebotteld. Fris, aromatisch en fruitig in de neus. Zachte, filmende smaak. Lichte textuur. Eenvoudig, maar goed gemaakt.
2) Sauvignon Blanc Reserva 2007. Vrij lichte, ingetogen neus. Zachte aanzet, licht in de smaak. Zou wat meer body kunnen gebruiken. Mist persoonlijkheid.
3) Sauvignon blanc Reserva 2008. Tankmonster. Vrij frisse fruitneus. Kenmerkend Sauvignon Blanc. Zou wat expressiever mogen zijn. Lichte textuur. Light bodied.
4) Chardonnay 2007. Gemaakt van het fruit uit de Titon-wijngaard. Wat geler van kleur. Uitnodigende fruitigheid. Geen botertonen. Lichte, waterige aanzet. Geen goed concentraat. Komt waterig over.
5) Carmenère Syrah Reserva 2006. Niet een diepe kleur. Lichte ontwikkeling in de kleur. Goede fruitexpressie. Zachte aanzet. Goede tannines en zuren. Commerciële blend om snel te drinken. Geen houtgebruik.
6) Syrah Reserva 2006. Vrij diepe kleur. Goede, frisse fruitexpressie. Niet te krachtig. Niet het krachtige van de Limari. Zachte aanzet. Daarna valt de smaak snel weg. Lichte textuur. Geen gemakkelijke wijn.
7) Carmenère Reserva 2006.Diepe kleur. Lichte ontwikkeling. Niet het peperige van Carmenère uit bijvoorbeeld de Central Valley. Ook wat onrijp in de neus. Vrij strak in de aanzet. Kan wat meer verfijning gebruiken.
8) Carmenère 2008. Uit het gebied Rio. Fruit van zes jaar oude wijnstokken. Vrij diepe kleur. Paarsachtig rood. Nog wat gesloten in de neus. Geen houtgebruik.
9) Falernia Rosé 2008. Gemaakt van Syrah (50%) en Carmenère (50%). Vrij lichte kleur. Meer zalmkleurig dan rood. Uitnodigende fruitexpressie. Lichte aanzet. Waterig in de smaak. Licht restzoet.

Conclusie

De Pedro Jimenez is de ‘kurk’ waar Viña Falernia op drijft. Het is een goed gemaakt aromatische en commerciële witte wijn. De Chardonnay vind ik teleurstellend. Zeker gezien de goede Chardonnay uit het 100 km zuidelijker gelegen Limari. Van de rode wijnen is de Syrah nog het beste. De rosé is niet concurrerend op de exportmarkt.
Een aan Falernia gelieerd wijnbedrij Viña Mayu (geleid door de oudste zoon van de eigenaar van Falernia) concentreert zich op de premiumwijnen van de Elqui Valley. Helaas stonden die wijnen niet op de proeftafel.

Vicuña

Aan de ingang van de Elqui Valley ligt het plaatsje Vicuña. In deze plaats is de grootste piscoproducent van Chili gevestigd. Capel Pisco is een begrip in dit land. 1.400 druivenproducenten leveren aan deze coöperatie hun druiven. Jaarlijks verwerkt men 120 miljoen kilo druiven tot het distillaat pisco. Als de druiven in het bedrijf arriveren, bezitten ze doorgaans een potentieel alcoholgehalte van 12 vol.%. Het bedrijf verwerkt uitsluitend de muscatdruif. Capel maakt pisco in drie verschillende kwaliteiten. De beste pisco gaat de Chileense markt op met de naam Carmen Black. De verschillen in kwaliteit hebben betrekking op het distillatieproces (de duurste 2 x) , de smaak van het distillaat en de houtlagering. De standaardkwaliteit Pisco Capel gaat vier maanden op grote vaten. De duurste pisco blijft twee jaar op Amerikaans eiken.

Gabriela Mistral

De meest bezochte plek in Vicuña is het museum Gabriele Mistral. Zij was de eerste Chileense die in 1945 de Nobelprijs voor litteratuur ontving. In het museum is de opmerkelijke levensloop van deze vrouw te zien. Ze groeide op in Montegrande dat niet ver van Vicuña ligt. Op het zestiende doceerde ze al. Ze werd hoogleraar en vertrok als consul naar de Verenigde Staten. Ze overleed in 1957 en werd in Santiago begraven. Drie jaar later bracht men haar terug naar haar geboorteplaats Montegrande voor een herbegrafenis. Het museum is een bezoek waard.

ABA

Dicht bij Vicuña ligt een dorpje waar een kleine, maar gereputeerde piscoproducent is gevestigd. Als we van de weg een zandpad oprijden verbazen we ons over het dorp. Honden overal op straat en de huizen mogen nauwelijks die naam dragen. Nergens een bord met de naam van deze piscoproducent. Plotseling komt een bus het zandpad opdraaien. Het kan niet missen, dit moet ABA zijn. Pisco ABA is een klein familiebedrijf waar de derde generatie is aangetreden. 80% van de benodigde druiven komt uit eigen wijngaarden. Na een zes uur durende koude maceratie duurt de vergisting tussen de 15 en 21 dagen bij een temperatuur van 17-19 graden Celsius. Na het distillatieproces gaat de pisco 2-5 jaar op eiken vaten. In het proeflokaal is er gelegenheid de pisco te proeven en te kopen. Website: www.abadrink.cl

Cavas del Valle

Dit bedrijf dat tussen Montegrande en en Pisco Elqui ligt, bezocht ik twee jaar geleden.
De Chileense geoloog Raymundo Piracés Lübbert en zijn vrouw Marlies begonnen in 1996 aan dit project. Twee jaar geleden maakte men nog 16.000 flessen. Nu is dit ongeveer 25.000 flessen. In de twee jaar is niet veel veranderd. Het woonhuis is inmiddels gebouwd en in de kelder zijn een aantal nieuwe tanks geplaatst. Op het terras proeven we de droge Moscatel 2008, een aromatische, goed gemaakt witte wijn. De beste wijn van Cavas del Valle is de Syrah Gran Reserva 2006. Diepe kleur. Kruidig en complex in de neus. Dikke wijn met fraai concentraat en goede tannines. Tot slot de Cavas del Valle Cosecha Otoñal 2007. Gemaakt van Moscatel Rosada. Behoorlijk gele kleur. Typische fruitexpressie van moscatel. Filmende, zoete smaak. Website www.cavasdelvalle.cl

Toerisme

Het toerisme in de Elqui Valley staat nog in de kinderschoenen. Er zijn weliswaar campings waar je ook huisjes (cabanas) kunt huren, maar moderne hotels zijn er nauwelijks.
Een opmerkelijke verblijfsaccommodatie is Elqui Domos. Dit ‘astronomische hotel’ bestaat uit zeven koepelvormige tenten. Elke Domos heeft een eigen sterrenkijker. Op de begane grond is de huiskamer. Op de tweede verdieping is de slaapkamer met een mogelijkheid om het tentdak open te ritsen en de beroemde sterrenhemel van de Elqui Valley te bewonderen… http://www.elquidomos.cl

Tot slot

De Elqui Valley heeft zes maanden zomer. De temperatuur loopt snel op tot waarden van dertig graden Celsius. Een ingenieus kanalensysteem zorgt ervoor dat de wijngaarden – die op 1000 meter hoogte liggen - geïrrigeerd kunnen worden. Het ruige berglandschap met in de vallei de groene wijngaarden en de fel blauwe hemel geven deze vallei een bijzonder aanzien. De druiven groeien in pergolacultivatie om ze tegen de felle zon te beschermen. De luminiciteit is zeer hoog. Hoewel het toerisme nog in de kinderschoenen staat, verwacht ik dat de Elqui Valley in de komende jaren door meer pisco – en wijnliefhebbers zal worden bezocht.

Verslag bezoek 2006 Cavas del Valle: klik hier

Verslag bezoek 2006 Falernia: klik hier