Door Johan Veenstra

Nederlanders starten de dag zelden met champagne en al helemaal niet met Cristal. Elders is dat anders. Zo liet de New Yorkse hiphopper Jay-Z zich er op voorstaan dat hij wel een slokje van het glamoureuze spul lustte en liet hij zich graag met een spuitend flesje afbeelden in zijn clips.

Vanaf de zomer van 2006 werd dat anders. In juni van dat jaar verraste de popster de showbizz met het nieuws dat hij met onmiddellijke ingang alle banden met het hippe champagnemerk zou verbreken. Geen woord zou er meer aan gewijd worden in zijn songs, geen glas zou er meer verkocht worden in zijn nachtclubs, geen drop zou er meer door zijn slokdarm gaan.

Een treurig bericht voor de muziekscene van New York maar een zegen voor producent Louis Roederer. Tandenknarsend had directeur Frédéric Rouzaud zich al langere tijd zitten te verbijten over hoe het prestigemerk meer en meer geassocieerd werd met het blufferige en poenerige wereldje van gangsta’s en rappers. Een interview in The Economist waarin Rouzaud zijn afkeuring uitsprak over de niet gezochte of gekochte publiciteit door de megaster brak de ban. Jay-Z voelde zich tot op het bot beledigd en besloot zijn lijfchampagne in te ruilen voor een ander merk. Rouzaud kon tevreden zijn: de rust keerde weer en Cristal kon zich gaan richten op herstel van zijn traditionele kwaliteitsimago.

Dat imago is heel oud. Het champagnehuis Louis Roederer, gesticht in 1776 – het jaar van de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring - was reeds ten tijde van de Krimoorlog halverwege de negentiende eeuw hofleverancier van de Russische tsaar. In 1876 ontwikkelde het zelfs een speciale kristallen fles voor tsaar Alexander II. Het commerciële succes van deze relatie werd overigens ook zijn valkuil: toen de bolsjewieken in 1917 de macht overnamen raakte het champagnehuis in één keer ook 80% van zijn omzet kwijt. De vernietiging van de wijngaarden door de Eerste Wereldoorlog, de drooglegging en de financiële crisis in de VS dirigeerden het bedrijf verder naar de rand van de afgrond.
De redding kwam in 1832, door de komst van Camille Roederer, die 35 jaar lang aan het hoofd van het bedrijf zou staan voordat zij werd afgelost door dochter Claude en kleinzoon Jean-Claude Rouzaud. Inmiddels staat alweer de zesde generatie van de familie, in de persoon van Frédéric Rouzaud, aan het hoofd van het familiebedrijf.

Niet alleen omdat Roederer een van de weinige grote huizen in de Champagne is waarin de familie nog echt eigenaar is van het bedrijf onderscheidt het huis van zijn concurrenten. Ook het feit dat het niet minder dan 214 hectare wijngaard in eigen bezit heeft, waarvan 124 met de status Grand Cru, maakt het huis bijzonder. Slechts 30% van alle druiven wordt elders gekocht. In een tijd waarin geen meter wijnbouwgrond meer beschikbaar is en de prijzen van aangekochte druiven tot ongekende hoogten stijgen, zijn de collega’s stinkend jaloers.

Louis Roederer boert goed - het bedrijf is eigenaar van een groot aantal wijnhuizen in Frankrijk, Portugal en Californië, waaronder Champagne Deutz, Maison Delas, Ramos Pinto, Domaines Ott, Château de Pez en Château Pichon Longueville Comtesse de Lalande – maar zijn grootste bekendheid dankt het toch aan de champagne.

Op uitnodiging van importeur Walraven¦Sax komt op een druilerige maandagochtend een select gezelschap van journalisten en sommeliers bijeen in het onlangs gerenoveerde restaurant Chocolat in het centrum van Breda. Ingericht in stemmig bruin en door eigenaresse Mandy Vink voorzien van een gloednieuwe champagnebar. Zwartwitfoto’s van John Kennedy, Marilyn Monroe, Humphrey Bogart en andere stoere mannen en vrouwen uit jaren zestig maken het geheel op sfeervolle wijze af.

Doel van de matineuze bijeenkomst is een kennismaking met de nieuwe labels van het huis Roederer en het doorproeven van een serie van vijf jaargangen Cristal, met de Brut Premier en twee Vintage champagnes als indrinker.
De proeverij staat onder leiding van exportmanager Charles Fournier, een strak in het pak zittende dertiger die speciaal voor de gelegenheid is overgekomen vanuit Reims.
Nadat de welbespraakte manager de restyling van Roederer heeft toegelicht, verzekert hij ons dat alleen de etiketten zijn veranderd, niet de wijnen. Wij nemen de proef op de som met kleine tulpjes van het huis Roederer.

Brut Premier Cru
Drie jaar gerijpt, waar het wettelijk vereiste minimum slechts 15 maanden is.
Bestseller van Roederer, verantwoordelijk voor meer dan driekwart van de totale verkopen. Samengesteld uit 56% pinot noir, 34% chardonnay en 10% pinot meunier.
85% van de wijn komt uit het oogstjaar 2004, aangevuld met 15% reservewijn.
Bleekgeel, met florale aroma’s, meidoorn. Kleine rode besjes. Rond, elegant, fris en levendig, met fijne citrus op de achtergrond. Blijft lang na.

Brut Vintage 2003
Geheel afkomstig van eigen wijngaarden. Tweederde pinot noir, eenderde chardonnay. Vier jaar gerijpt. Bleekgeel van kleur. Zachte mousse. Aroma’s van rood fruit en vanille. Rond, zacht en elegant met rijp fruit, appel, specerijen en fijne citrus. Opmerkelijk fris, gezien het warme oogstjaar. Goede zuurgraad.

Brut Vintage 1993
Zelfde assemblage als 2003. Ontwikkelde, lichtgouden kleur.. Bloemen, besjes, frambozen en kruiden in de neus. Fraai gerijpt en ondanks zijn respectabele leeftijd opvallend levendig. Zachte, bijna romige mousse. Fraaie, gastronomische wijn.

Terwijl wij nagenieten van de laatste wijn pakt het personeel op de achtergrond voorzichtig de kroonjuwelen van de firma uit het speciale folie dat de wijn beschermt tegen schadelijke UV-straling. Het is niet niks wat hier gebeurt. De wereldvraag naar Cristal is bijna drie keer zo groot als zijn productie en zo dadelijk zal 7,5 van de 2250 liter die ons land jaarlijks bereikt onverbiddelijk via de spuugbak worden afgevoerd. Schoorvoetend zetten wij ons aan deze taak en heffen wij opnieuw de glazen.

Cristal is de oudste prestigecuvée van de Champagne. De druiven komen van minstens 25 jaar oude stokken uit het beste deel van de eigen wijngaarden. De rendementen zijn extreem laag met 1,2 kg per stok voor de pinot noir en 1,5 kg voor de chardonnay. In de assemblage heeft de pinot noir met 55%-65% de overhand op de chardonnay. Een vijfde deel van de wijn rijpt op eiken.

Cristal 2002
Uitzonderlijk mooi jaar voor met name de chardonnay. Rijping van vijf en een half jaar op lies en een half jaar onder kurk. Bleek citroengeel, vrijwel doorzichtig, met een stevige stroom minuscule belletjes. Hout, kokos en gedroogd fruit in de neus. Vanille, cox orange en grapefruit in de mond. Fris en energiek; mooie mousse, kracht en structuur. Balans. Grote belofte.

Cristal 1997
Uit een “winemakers year”, wat in gewone mensentaal wil zeggen dat dit een heel lastig jaar was. Licht groengeel, met een ontwikkelde neus. Romige bubbels. Open, vol en sappig met noten, gebakken appel en fijne zuren. Ontwikkelde maaltijdwijn, nu op dronk.

Cristal 1995
Licht citroengoud. Aroma’s van gekonfijte citrus en specerijen. Robuuste, mooi gerijpte wijn; sappig, met dik gekonfijt fruit van zuidvruchten, tarte tatin, hazelnoten en karamel. Fijne citrus op de achtergrond. Wat een feest!

Cristal 1993
Lichtgoud, met roze reflecties. Complexe wijn met decente bellen. Gerijpte aroma’s met witte bloemen en honing. Zacht, romig en notig, met gedroogde appel, specerijen en stevige limoen. Veel beet.

Cristal Rosé 2000
70% pinot noir, 30% chardonnay. Zes jaar gerijpt. Geelroze, met een fijne mousse. Lichte kruidigheid en roze grapefruit in de neus. Zacht en delicaat, met fruit van kersen, frambozen en gekonfijte citrus. Levendige wijn met fijne zuren. Balans.

De proeverij wordt afgesloten met een lichte lunch in restaurant Chocolat:

Amuse: geitenkaascrème met gepofte rijst & gemarineerde makreel

Voorgerecht: dun gesneden tonijn met gepocheerde oester salade van radijs, tonijncrème en meloenvinaigrette

Hoofdgerecht: gebraden hertenfilet, compote van pompoen, honing en gandaham, kardemom jus en Spätzle

Koffie of thee met lollytruffel, muffin met chocolat (!), crème brulée met gekarameliseerde noten

Dit alles begeleid door de Brut Rosé van Roederer en Château de Pez 2004. Moe maar tevreden nemen wij even later afscheid. Nog even dwalen onze gedachten af naar de andere kant van de oceaan: Jay-Z zal zich omdraaien in zijn Cadillac.

Verslag bezoek aan Roederer: klik hier


Champagne Louis Roederer
www.louis-roederer.com

Walraven¦Sax
www.walravensax.nl