Door John Bindels

Jan Rook, bekend als de 'Flying Wine Writer', doet al 10 jaar aan wijninformatie op Wijnplein, bestemd voor de vakwereld. Daarvoor bedient hij zich van het snelste 'schrijvende' medium dat we tot nog toe kennen: internet.

Jan Rook ziet Wijnplein als een wijndagblad. Hij werkt desnoods een gat in de nacht, om als eerste een nieuwe ontwikkeling, een klimaatramp,een wijnschandaal of een behouden aankomst op een luchthaven te kunnen melden.
Om zijn nieuwsgierigheid en werklust is hij in vakkringen al vaker geprezen. En wie is nooit verrast met fraai camerawerk, dat Jan op ons af liet komen onder de simpele instructie: ' Grote foto, klik hier'?

Maar zoals het altijd gaat bij mensen die ergens hun nek voor uitsteken: behalve 'fans' zijn er ook 'verguizers'. Die laatste categorie vindt en spreekt ook uit dat Jan Rook de oren teveel naar de handel laat hangen. Dat hij teveel oog heeft voor de grootste importeurs. Dat zijn berichtgeving door sponsors zou worden gekleurd. Weer anderen zeggen: wat is er nou nog onafhankelijk in deze (wijn)wereld? Daar heeft Jan Rook zelf uitgesproken opvattingen over.
Tien vragen van John Bindels geven hem de ruimte om een terugblik op tien jaar Wijnplein te geven en zijn criticasters van repliek te dienen.

John Bindels(JB): Wat versta jij precies onder onafhankelijke wijnjournalistiek of wijnschrijverij en vind je dat je zelf onder die definitie valt?

Jan Rook (JR)’Onafhankelijke wijnjournalistiek’ suggereert twee kampen: ‘The good guys’, die zelfs de sterrenlunch na een proeverij resoluut afwijzen (maak ik niet vaak mee) en ‘The bad guys’, die alleen komen opdraven als het ‘schuift’. De werkelijkheid is complexer. De wijnjournalist met fatsoen in zijn lijf laat zich niet omkopen en geeft zijn mening. De organisator van een evenement is gebaat bij een kritische houding. Als ik een wijnevenement bezoek en er gaat wat mis, of de wijnen zijn niet concurrerend dan schrijf ik dat, desnoods pak ik mijn notebook en zet het direct online. Bezoekers van Wijnplein zijn bij dergelijke evenementen ook aanwezig en lezen vaak als eerste mijn verslag. Ik gooi mijn geloofwaardigheid niet te grabbel door de zaken mooier voor te stellen dan ze zijn.

JB: Ben je vrij om te schrijven wat je wilt als je onderwerpen of reizen geheel of deels worden gesponsord, of ben je de meebetalers een tegenprestatie verschuldigd? En zo ja, waaruit kan die dan zoals bestaan?

JR: Ik voel me vrij om op mijn sites www.wijnplein.nl en www.flyingwinewriter.com te doen wat ik wil. Ik ben de eigenaar en ik ben aan niemand verantwoording verschuldigd. In het begin van Wijnplein reisde ik vaak in een groep van journalisten of sommeliers. Die reizen waren gesponsord. Sinds circa vijf jaar reis ik alleen. Mijn werk is absoluut anders dan de ‘normale’ journalistiek. Mijn verslag moet er vaak ’s avonds opstaan. De ‘normale’ journalisten kunnen zich ’s avonds laten fêteren en publiceren als ze terug in Nederland zijn. Ik betaal de meeste vliegtickets zelf. We praten over een kostenpost van duizenden euro’s. Neem bijvoorbeeld Zuid-Afrika. Wines of South Africa steunt alleen de ‘vriendjes’ van ToT-PR. Daar hoor ik niet bij. Het zijn steeds dezelfde relaties van dit bureau die daarvan profiteren. Ik heb dit jaar vier weken in Zuid-Afrika gewerkt. Heb de tickets zelf betaald. Er was geen dubbeltje steun van Wines of South Africa, terwijl we veel artikelen over dit boeiende land hebben gepubliceerd. Ik heb mijn huurauto zelf betaald en verbleef in guest houses van producenten. Geen sponsors, geen tegenprestaties of het moet het bed zijn voor een nacht…

JB: Ik zie in je berichtgeving meestal een direct verband tussen de bezochte buitenlandse wijnhuizen en Nederlandse importeurs die daarmee werken. Is dat jouw benadering van business-to-business-schrijverij of heeft die koppeling met een of andere vorm van meebetalen te maken?

JR: Ja natuurlijk is er een verband tussen de bezochte wijnhuizen en de Nederlandse importeurs. Wijnplein is een B2B website. We staan tussen en boven de Nederlandse importeurs. Tussen, omdat we geïnteresseerd zijn in wat er in de handel gebeurt en erboven, omdat we zelf onze publicaties schrijven. We hebben een Business Club van meer dan 20 Nederlandse importeurs en het is logisch dat wij hun leveranciers bezoeken. We bezoeken echter ook wijnhuizen die niet gelieerd zijn aan Wijnplein. De bezochte leveranciers bieden ons hun guest house aan of regelen een overnachting in een hotel.

JB: Je hebt me eens gezegd: Of er nu wel of niet gesponsord wordt, dat maakt in mijn berichtgeving geen verschil. Feiten zijn feiten. Die laat ik niet weg en die verdraai ik niet.
Ik sta voor wat ik schrijf. Leg eens uit hoe je dat bereikt, als de handel tegelijkertijd toch iets van je verwacht?

JR: Om met je eigen woorden te spreken n.a.v. mijn vragen over je nieuwe boek: het is geen waardevrije vraag. Met ‘als de handel iets van je verwacht’, suggereer je, dat het lidmaatschap van bijvoorbeeld onze Business Club een fatsoenlijke en eerlijke berichtgeving onmogelijk maakt. Dit is een suggestie die geen doel treft.

JB: Je berichtgeving kent, zo lezen we, doorgaans haar zwaartepunt in proefnotities. Per sessie, hoor ik van geregelde bezoekers,zijn er dat veel. Maak eens duidelijk wat jouw filosofie achter die notities is? Gaat het erom importeurs tevreden te stellen door zoveel mogelijk van hun wijnen te bespreken? En hoe verhoudt zich een stevige dosis proefnotities naar jouw mening tot de leesbaarheid?

JR: Als we een wijnbedrijf bezoeken, dat is de proeverij natuurlijk een belangrijk onderdeel van het programma. We proberen een beeld van het bedrijf te schetsen, de historie, de wijngaarden, de terroir, de filosofie etc. We maken foto’s en sinds enige tijd ook video’s. De proeverij is een belangrijk onderdeel. Soms maken we een selectie voor de proeverij en soms proeven we alles. Het gaat erom een compleet beeld te krijgen. We proberen de proefnotities zo kort mogelijk te houden en in de conclusie ons oordeel te geven. De bezoeker van onze site is vrij de proefnotities te lezen of direct naar de conclusies te gaan. We maken het artikel naar eigen inzicht en dit wordt door niemand gestuurd.

JB: De laatste jaren neemt Zuid Amerika een prominente plaats in de berichtgeving op Wijnplein in. Er spreek ook collega' s die dat een overdosis noemen. Wat is daarvan de reden? En overleggen jullie als redactie geregeld hoe de informatie een redelijke spreiding over de wijnlanden krijgt?

JR: We proberen een redelijke spreiding op onze sites te geven. Het neemt niet weg, dat wij bijvoorbeeld veel over Nieuw-Zeeland hebben gepubliceerd. We waren dit jaar in de maand maart in Zuid-Afrika. 2008 begon met drie weken Mendoza, Argentinië. Daarna volgde Uruguay. We geven denk ik, een beeld van veel wijnlanden. Zuid-Amerika is een boeiend continent.

JB: Wijnschrijverij en journalistiek moeten geloofwaardig zijn. Wat zijn daarvoor naar jouw mening de criteria en hoe worden die in ons land naar jouw observatie nageleefd?

JR: Geloofwaardigheid is de hoeksteen van elke publicatie. Na tien jaar hard werken, met lange dagen en ontzettend veel technische problemen in de eerste jaren van internet, kan ik alleen maar zeggen, dat het vertrouwen van de lezers en bezoekers van onze websites ons stimuleren om door te gaan. De publicaties van onze redacteuren Charlotte van Zummeren, Johan Veenstra, Aad van der Werf en Paula Pereira zijn geloofwaardig.

JB: Hoe vind je het peil van de wijninformatie in Nederlandse media. Voldoende, matig van kwaliteit of juist het tegendeel, betrouwbaar of niet, actueel genoeg?

JR: Er zijn maar weinig sites in Nederland die wijninformatie op internet als ‘Core Business’ hebben. Het er dagelijks met nieuws ‘bovenop zitten’ is een specialisatie. Volgens mij ben ik de enige die zijn brood met wijninformatie op internet verdient. De wijnmagazines sjokken achter internet aan. Wat hebben zij nog te bieden?

JB: Je trekt je niet veel aan van de rivaliserende wijnkampen in ons land. Toch neemt een van die kampen jou persoonlijk of je activiteiten nogal eens op de korrel. Te commercieel, geldmakerij, slordige informatie, dat zijn zo- vrij vertaald- de verwijten. Laat je dat over je heenkomen omdat je die club het liefst negeert? Of ga je er op een
goed moment eens flink tegenaan?

JR: ‘It is a waste of time…’ Met twee websites heb ik mijn handen vol. Ik reis heel veel. Publiceer elke dag. Als je zoals ik, meer in het buitenland leeft, dan vraag je je af, waarom men in Nederland zoveel energie besteedt aan elkaar zwart maken. Volstrekt onbegrijpelijk.

JB: Internet is het snelste 'schrijvende' medium. Wat voor ontwikkelingen voorzie jij waarmee de wijnliefhebber straks nog beter op zijn wenken wordt bediend en wat zie jij momenteel als verbeterbaar bij Wijnplein?

JR: Wij hebben B2B als invalshoek op www.wijnplein.nl Op de internationale website www.flyingwinewriter.com hebben we een meer open ‘format’. Voor de B2B internetpublicaties zie ik veel mogelijkheden. De technische ontwikkelingen gaan nu snel. Wij concentreren ons op de beste videoproducties. Met de huidige crisis verwacht ik een ‘shake out’. De gevestigde websites kunnen hun positie versterken. De wijnliefhebber is gebaat bij een betrouwbare ‘wijnportal’. De wijnprofessional leest Wijnplein om op de hoogte te blijven en kennis te nemen van vacatures in het vak van gastronomie en wijn. Een website waar je dagelijks met plezier informatie over wijn leest. Wijnplein is die ‘portal’ voor professionals. Met onze internationale website www.flyingwinewriter.com in de Engelse en Spaanse verwachten we een sterke ontwikkeling. Het is waar, er sluipen in onze informatie nog teveel slordigheden. Het is een punt voor verbetering.