Door John Bindels

Wat is het geheim achter een meer dan middelmatige Silvaner? Stevig terugsnoeien en zo laat mogelijk oogsten, zeggen wijnboeren met de beste resultaten. Ik bezocht enkele tientallen wijnmakers in Franken en Rheinhessen. En tijdens die toernee viel op dat de Franken chauvinistischer met hun wijnen omgaan dan de collega’s in Rheinhessen.

Kampioen

Is Riesling, zoals de Germaanse aanbidding van dit ras suggereert, in de Bondsrepubliek het meest in trek bij de wijnconsument? Vraag dat maar liever niet aan Ober-, Mittel- of Unter- Franken. Daar is de Silvaner de onbetwiste kampioen van de (witte) smaak. Ik kreeg bij de Winzergemeinschaft Franken in Reppersdorf zelfs te horen dat de Silvaner in “populariteit” landsbreed bovenaan staat. Dat lees ik dan wel niet af aan de verbruikscijfers, maar het illustreert wel hoe de Franken hun eigen wijnen opstuwen in de nationale waarderingsranglijst. Is daar reden voor?

Kelderchef Michael Schweinberger vindt van wel. Hij heeft in z’n persmap de Silvaners laten omschrijven als ‘anders’, ‘ en ‘expressief’ en in smaakbedeling “rijk” en ‘karakteristiek’ Eigenschappen die voor meer Duitse wijnen gelden, maar in dit geval moeten benadrukken dat er tussen de Duitse hemel en aarde meer is dan Riesling alleen. De Frankische silvaner-trekken hebben rechtstreeks te maken met de minerale bodem ( gips, mosselkalk) en met het milde klimaat rondom de rivier de Main. Schweinberger heeft er in z’n werkgebied 300 hectare van liggen en zijn cooperatie is daarmee, zegt hij, ’s werelds ‘marktleider’ voor Silvaner. Klinkt aardig en imposant voor de tribune, maar zegt weinig voor wie weet dat het grootste deel van de wijn naar Duitse voedingsbedrijven gaat. Die eisen een ‘constante’ kwaliteit en daar werkt Schweinberger met absolute voorrang aan. Daarom doet ook hier opgeld: stevig snoeien en niet te vroeg oogsten.

Zoetigheid

De Silvaners in Franken mogen dan overwegend mineraal zijn, onverbiddelijk suikervrij zijn ze niet altijd. Opschuiving van klimaatzones doet zich ook hier gelden. Niet iedereen is daarmee ingenomen, al maakt het zoet de wijnen dan ronder en toegankelijker. Zo proefde ik bij Hans Wirsching (80 hectare wijngaard) in de gipshemel van Iphofen de ‘grand cru’ Julius Echterberg 2005. Die laat met bijna 14 % alcohol een zoetige indruk na. Tegelijkertijd is het een elegante wijn, lichtelijk vegetaal in z’n boeket. Vergeleken met de 2007 heeft‘ie wat minder zuur en een indrukwekkend lange finale.
Wirsching heeft wijnstokken van gemiddeld 44 jaar oud en werkt met een plantdichtheid van 7500 stokken per hectare. Hij benadrukt vooral dat de druiven ‘fysiologisch’ rijp moeten zijn.

Kampioenen van deze proeverij:

*Silvaner auslese 1983 Julius Echterberg. Rokerig, fris, geen spoor van oxydatie, goudkleurig. In de mond vooral gedroogd fruit. Suikergehalte 55 gram per liter en 13 % alcohol.
*Silvaner 1969 TBA Julius Echterberg. Heldere wijn met als belangrijkste smaakcomponent sinaasappelmarmelade. Subliem dicht en in expressie vlakbij een uiterst rijpe Hongaarse Tocai.

Uitgangspunt

Een wijn kan pas ‘groot’ worden als je hem de tijd geeft. Een breed gepraktiseerd uitgangspunt, ook bij Weingut Schmitt’s Kinder in Randersacker. Karl Martin Schmitt is een gedreven wijnmaker, die in 2008 in Londen ‘German Producer of he year’ werd. Hij ziet z’n geduld herhaaldelijk beloond. Want de top-Silvaners, heeft hij proefondervindelijk ervaren, blijven de wijnconsument jarenlang een hoog genotsniveau garanderen. Bij de proeverij liet vooral een goede indruk achter de Randesackerer Pfuelben 1990 Silvaner auslese. Een wijn met licht edelrot en 55 gram suiker per liter. Aroma’s van abrikoos en mandarijn. Een haast vlezige wijn van strelende textuur. Alcohol 13,9 %.
Overigens biedt de silvanerdruif nog allerlei andere aroma’s. In Franken zijn dat de geuren van kruiden, rode bessen, soms ook cassis en vers gemaaid gras. Peer en artisjok zijn kenmerkend voor de ‘zwaarste’ terroirs, die tevens de krachtigste wijnen opleveren. Bij de wijnboeren ligt de nadruk op gezonde en rijpe druiven.

Selection

In Rheinhessen is de bodemstructuur verantwoordelijk voor andere aroma’ s dan in Franken. Daar treffen we voornamelijk leem en kalk aan. Wie er topwijnen wil maken verplicht zich aan de eisen van ‘Selection Rheinhessen’ te voldoen. De wijnstokken moeten minstens 15 jaar oud zijn en mogen niet meer dan 55 hectoliter per hectare aan rendement geven. De druiven moeten met de hand worden geoogst en in een droge stijl gevinifieerd.
De toernee door silvanerland resulteerde in een voorkeurslijstje. Buiten de al genoemde wijnen kregen daarop een plaats:

*Siefersheimer Silvaner droog 2007 Wagner-Stempel. Wijn van 30 jaar oude stokken. Sterk aromatisch met nadruk op mineraal. Rondeur en structuur. Sappig en kruidig. Lag tot mei 2008 op bezinksel (lie). Rijpte enige tijd op vaten van 1200 liter.
*Escherndorfer Lump 2007 Silvaner TBA Horst Sauer Escherndorf. Wijngoed ligt uitgerekend in de ‘Bocksbeutelstrasse’.
Voor een jonge wijn uiterst harmonisch, Fraaie botrytis-neus. Honing en mineraliteit. Per liter over de 300 gram suiker.
*Weingut Hofmann Appenheim Silvaner 2008 Selection droog. Complexe, sappige minerale wijn. Gave zuren. Rijpte 5 maanden op bezinksel. Kreeg daarna enkele maanden eikenhout. Stevige concentratie, deels door beperkt rendement (35 hl/ha).
*Sander Mettenheim Silvaner Alte rebe 2004. Sappig, fruitg, rond veel materie en lang
*Silvaner 2007 Selection Pfannebecker Flomborn. Aroma’ s van citrus en rijpe gele appels. Fruitige, goed gevulde wijn. Pertfecte balans, lange afdronk.
*Supremus 2007 droog, late oogst, Sommeracher Winzer. Heldere klassewijn van de Katzenkopf. Rijk aan aroma’ s van tropisch en geel. Stevige, maar elegante structuur Fraaie balans.

Eerder gepubliceerd: deel 1 en deel 2