Door Jan Rook

Rheinhessen heeft als wijngebied een lange traditie die teruggaat tot de Romeinse tijd.
Het wijngebied ligt in de driehoek Bingen, Mainz en Worms met de Rijn in het noorden en oosten. Men spreekt ook wel van de ‘knie’ van de Rijn. Het heuvelachtige gebied leent zich bijzonder voor de wijnbouw.

Rheinhessen is met 26.500 ha wijngaarden het grootste wijngebied van Duitsland.
Het meest aangeplante druivenras is Müller-Thurgau met 4.320 ha het geen 16,3% van de Rheinhessen wingerd is. Riesling is met 3.769 ha wijnstokken (14,3%) de tweede druivenvariëteit van Rheinhessen. Silvaner staat op de derde plaats met 2.467 ha wijngaarden (9,3%). Rheinhessen is vooral een producent van witte wijnen.. 68,6% van de wingerd is met witte druivenrassen beplant. De kalkbodem is een belangrijke bodemsoort voor de witte druivenrassen.

De blauwe druivenrassen zijn aan een opmars bezig. In de laatste tien jaar is de oppervlakte met blauwe druiven sterk gestegen. Vooral de dornfelder is sterk gegroeid. Pinot noir en portugieser zijn ook populair.

Sinds 1992 heeft Rheinhessen de ‘Selection Rheinhessen’.Het is een categorie wijnen met topwijnen waaraan strenge eisen worden gesteld, zoals leeftijd van de wijnstokken, klassieke druivenrassen, handmatige oogst en beperkte rendementen. Met de oogst van 2000, kwamen de wijnen van de ‘Vereinigung Grosses Gewächs Rheinhessen´ op de markt.

Michel Pfannebecker

Het gezelschap journalisten dat aan de studiereis in Rheinhessen deelnam, bezocht in de middag het wijnbedrijf van Michel Pfannebecker in Flomborn. Men bezit 11,8 ha wijngaarden. Daarvan is 75% met witte druivenrassen beplant en 25% met blauwe druivenvariëteiten.

Dr. Stephan Sauer, geoloog van het ´Landesamt für Geologie und Bergbau´ hield een inleiding over bijzondere bodem van Rheinhessen. De minerale samenstelling daarvan en de eigenschap van kalksteen om de warmte vast te houden zorgen voor een bijzondere terroir.

Kalkstein Rendzina

De kalkstenen bodem is een restant van een kalkalgenrif dat 23 miljoen jaar geleden een tropisch meer in Rheinhessen vormde. Nadat het meer zich teruggetrokken had, begon 18 miljoen later geleden de vastelandfase met een tropisch klimaat.
Onder warme en vochtige omstandigheden, vond een intensieve chemische verandering plaats.

De bodem wordt vooral gekarakteriseerd door de extreem hoge kalk / en steen gehalte.
In droge jaren kunnen alleen de oude wijnstokken met het diepe wortels het water opnemen. Door de veel stenen verloopt het wortelen in de diepe bodem langzaam.

Wijnkarakteristiek

De Riesling is wat men in het Duits noemt ´filigran´ met minerale zuren en een groot ouderingspotentieel. De Silvaner is filigran, verfijnd, elegant met een typische mineralteit en zachte smaak. De wijnen zijn de jeugd nog vrij gesloten.

Terra fusca

Deze bodemsoort heeft zich uit kalksteen ontwikkeld dat 23 miljoen jaar geleden uit het kalkalgenrif is ontstaan. Door de subtropisch warme en het vochtige klimaat dat daarna ontstond, erodeerde de bodem. De slecht op te lossen niet-kalkachtige delen bleven achter. De zo ontstane bodem heeft zijn krachtige bruine kleur te danken aan de ijzerelemeten die zijn omgezet in ijzeroxide.

Wijnkarakteristiek

De Riesling´s zijn elegant en bezitten een koele mineraliteit. De zoutachtige aroma´s vermengen zich met een frisse druivigheid. In de jeugd zijn de wijnen gesloten. In goede jaren bezitten deze Riesling´s een groot bewaarpotentieel.

Terra rossa

De ontwikkeling van dit bodemprofiel begon 23 miljoen jaar geleden toen Rheinhessen bedekt was met een tropisch meer. De kalkalgenrif zou miljoenen later in kalksteen worden omgezet. Daarna erodeerde de kalksteen. De rode kleur wijst op droge en warme onstandigheden. De oorspronkelijke bruine ijzeroxide veranderde in intensief rode kleur. In de toplaag heeft zich kalkrijke löss vermengd.

Wijnkarakteristiek

De bodem met de donkere kleur warmt in het voorjaar snel op. De rijkdom aan rode ijzermineralen zorgen voor een een bijzondere mineraliteit. De Riesling´s zijn interessant en de bodem is ook voor blauwe druivenvarieteiten geschikt.

Proeverij

1) Silvaner vom Flomborner Feuerberg. 2008 Silvaner Spätlese trocken – Kalkstein Rendzina. Druifig aroma, fris en fruiting. Stevige, volle smaak.

2) Terroir bepaalde Riesling’s:

1. 2008 Eppelsheimer Felsen Spätlese trocken – kalkmergel, zandige leembodem. Kenmerkende Riesling-aroma’s in de neus. Citrus en appeltonen. 7 gram restsuiker (9 gram is de grens).
   2008 Flomborner Feuerberg Spätlese trocken – kalksteen Rendzina. Van zeer steenrijke bodem. Goede Riesling-neus. Volle , stevige smaak. Filigran.
   2008 Westhofener Steingrube Spätlese trocken. – Terra rossa, terra fusca – Geërodeerd kalksteen. Licht in de neus. Zachte, lichte smaak.
   2008 Westhofener Morstein Spätlese trocken – terra fusca – Complex in de neus. Stevige, volle smaak. Duidelijk zouttonen in de aroma’s. Koele mineraliteit.
   2008 Flomborner Feuerberg Selection Rheinhessen – kalksteen Rendzina – Krachtige neus, stevige mineraliteit. De fles heeft een speciale banderol voor Selection.
   2008 Westhofener Steingrube Selection Rheinhessen. – terra rossa, terra fusca – Verfijnde, elegante neus. Volle smaak, mooi concentraat.

3) Spätburgunder

2005 Gundersheimer Höllenbrand Qba trocken Selection Rheinhessen – terra rossa. 14-18 maanden op hout. Rood fruit in de neus. Volle, krachtige smaak. Heftig glas rode wijn.

4) Edelzoet

2004 Flomborner Feuerberg Scheurebe Eiswein. Complex in de neus. Abrikozen en gedroogd fruit. Volle, zoete smaak. De druiven voor deze wijn zijn op 22 december 2004 bij min tien graden Celsius geplukt. Restzoet is 300 gram per liter.
Tot slot
Michel Pfannebecker behoort tot de topproducenten van Rheinhessen. Boeiend was de proeverij met de verschillende terroirs. Vooral de verschillen in de Riesling waren een eye opener.

Meer op www.rheinhessenwine.de

Website Michel-Pfannebecker: klik hier

Volg ons op Twitter