Door Gerard Kessels

Wijncoöperaties spelen zelden in de eredivisie. Veel leden, veel middelmaat. Maar al te vaak definieert de grootste gemene deler de koers. Maar in Sardinië is het anders. Veel van de mooiste wijnen die het eiland levert, komen uit de gistkuipen en vaten van coöperaties.

Tenute Sella & Mosca, Cantina Sociale di Santadi en Cantina Sociale di Gallura, bewijzen dat groot ook goed kan zijn, opvallend goed. “De leden van die Sardijnse coöperaties zijn zich er van bewust dat een ketting net zo sterk is als de zwakste schakel”, zegt Jan Kamsma van Vinisol in Meerssen die in Nederland Italiaanse wijnen importeert.

Sardinië heeft de laatste jaren een flinke kwaliteitssprong gemaakt. Gerenommeerde Italiaanse wijnmakers als Giacomo Tachis hielpen een handje. Zij zagen het potentieel van Sardinië. Hier is alles. Inheemse druivenvariëteiten, een puik klimaat en vooral: een geologische goudmijn. Zand, kalk, graniet, vuursteen.

In de hete eerste julidagen ben ik met enkele fietsvrienden te gast bij de Cantina Sociale di Gallura in het Noorden van het eiland. Vandaag geen kilometers maken, geen water uit de bidon, maar wijn proeven. De afgelopen dagen hebben we, zo’n zestig kilometer verderop, langs de majestueuze Costa Smeralda gefietst. Ergens onderaan die prachtkust, aan het zicht van nieuwsgierige toeristen onttrokken, ligt ook de villa van de Italiaanse premier Berlusconi. Die is de laatste weken niet zozeer in het nieuws vanwege wijn als wel wegens andere geneugten des levens.

Terug naar de Cantina Gallura. De coöperatie, met 135 leden, ligt in het hart van de noordelijke provincie Gallura. De witte wijn uit het dit gebied, de vermentino van Gallura, is de enige DOCG-wijn van Sardinië. Mooie vermentino’s maken ze overal in Sardinië, maar die van Gallura dankt zijn koppositie aan de ondergrond van graniet en vuursteen. Directeur-oenoloog Dino Addis laat op aanschouwelijke wijze zien waarom. Hij slaat twee vuurstenen tegen elkaar en laat ruiken. Ecco. Iets van dat vuursteen, van dat mineralige proef je in alle vermentino’s uit Gallura. Vermentino’s van zandgronden, die uit de buurt van de hoofdstad Cagliari bij voorbeeld, zijn ook vaak prachtig, maar missen dit kenmerkende smaakelement.

De ‘soci’, de leden van de cantina, hebben uiteraard allen hun eigen areaal druiven. Daarnaast beschikt de coöperatie over elf hectaren eigen grond. “Dit is”, zegt Addis, “ons lesmateriaal. Hier experimenteren we. Als coöperatie willen we blijven leren van onze granieten ondergrond”. Blijven leren ja, want verbaasd is hij nog altijd. Hier in Gallura, op die granieten ondergrond, staan wijnstokken “van enkele honderden jaren oud, die nog steeds druiven krijgen, nog steeds wijn leveren”.

De economische crisis heeft het bedrijf nog niet getroffen, zegt accountant en streekhistoricus Nicola Deriu. Maar hij klopt het af. “Tot nu toe hebben we er geen last van. We hebben een zeer trouw klantenbestand. Mensen willen per se onze wijnen.”

Genoeg gepraat. We proeven twee van de best verkopende vermentino’s van het huis. Eerst de Vermentino di Gallura Superiore, De Canayli 2008. Rijke neus met geuren van bloemen en tropisch fruit, hint van mineraliteit, frisse wijn die lang in de mond blijft hangen. Lekker.
Dan de Vermentino di Gallura Superiore Genesi 2007. Complexer en delicater dan de Canayli, met iets van brem, kruiden en kreupelhout. Heerlijk bittertje in de afdronk. Dit is vermentino op zijn best. Kan uitstekend als maaltijdwijn.