De klim over de steile zwartmarmeren trap is zwaar
maar de beloning groot. “So this is where you
hide!” brengt exportmanager Luis Carneiro (45)
van het toonaangevende porthuis Fonseca vol bewondering
uit als hij de Kapittelzaal
van de Grote Kerk in Breda betreedt, waar importeur
Walraven & Sax de glazen al heeft klaargezet.
Onder de hoge kruisgewelven staat een indrukwekkende
serie semi-klassieke vintage ports uit Vila Nova de
Gaia. Terwijl het carillon zijn ijle klanken over
het kerkplein uitstort, schenkt de kleine Portugees
de wijnen met grote concentratie over in de decanter.
Alleen in de beste jaren, als alle omstandigheden
perfect zijn, verleent het toonaangevende porthuis
Fonseca zijn eigen naam aan een vintageport. In goede,
maar net niet klassiek jaren worden er wel vintageports
uitgebracht maar dan onder de namen Guimaraens en
Quinta do Panascal. De proeverij van vandaag staat
in het teken van vier jaargangen van deze wijnen,
alle eindigend op een 8.
Guimaraens
In de vroege jaren ’50 leidde de toenemende
vraag naar vintageports ertoe dat Fonseca een tweede
paradepaardje creëerde, onder het label Guimaraens.
Deze vintageport wordt van oudsher samengesteld uit
druiven van de Quinta do Cruzeiro en de Quinta do
Santo Antònio en sinds kort ook van de Quinta
do Panascal, rijpen doorgaans iets sneller dan de
Fonseca’s en worden pas op de markt gebracht
als zij op dronk komen, tien of meer jaar na de oogst.
Quinta do Panascal
De in 1978 aangekochte Quinta do Panascal, in de Tavávoravallei,
geldt als het vlaggenschip van Fonseca. Sinds 1992
wordt hier pionierswerk verricht op het gebied van
organisch wijngaardbeheer. Net als de Guimaraens verhuist
deze port pas een jaar of tien na de oogst naar de
schappen van de winkels.
Biodiversiteitsprijs
Fonseca geldt als een pionier in de technologie
van de wijnproductie en de biologische wijnbouw.
Het Fladgate Partnership, waarvan de firma deel
uitmaakt, heeft op 4 mei jl. de Biodiversiteitprijs
ontvangen voor het project: ‘Een nieuw
model voor wijnbouw in de Douroregio’.
Een groot gedeelte van de steile wijngaarden
van de Dourovallei is geclassificeerd als Unesco
Werelderfgoed. Het Fladgate Partnership project
heeft een model ontworpen voor duurzame wijnbouw
op deze hellingen van 30 graden of meer. De
basis wordt gevormd door de constructie van
smalle terrassen die elk maar één
enkele rij wijnstokken dragen. De terrassen,
die gescheiden worden door aarden wallen, zijn
aangelegd met behulp van een innovatief lasergestuurd
systeem dat zorgt voor een hellingshoek van
exact 3 graden. Bij deze hoek wordt een balans
bereikt tussen de afvoer van regenwater en de
penetratie daarvan in de bodem, waarbij erosie
van de toplaag vermeden wordt.
Het systeem maakt het ook mogelijk om het gebruik
van chemische onkruidbestrijdingsmiddelen volledig
uit de wijngaard te bannen. Doordat de aarden
wallen maximaal bereikbaar zijn, kan ongewenst
onkruid mechanisch worden bestreden. De plantengroei
tussen de wijnstokken zelf wordt gereguleerd
door het zaaien van een tijdelijke deken van
geselecteerde plantensoorten. Deze blijven tussen
eind november en het late voorjaar staan, waardoor
ongewenste indringers van buiten geen kans krijgen,
en sterven vanzelf af aan het begin van de zomer.
Nadat ze mechanisch gemaaid zijn, vormen ze
een natuurlijke verluchtiging van de bodem,
waardoor het verlies van water beperkt wordt
en natuurlijke organische voedingsstoffen aan
de bodem worden toegevoegd.
Andere bestanddelen van het model zijn de aanplant
van olijfbomen langs de randen van de wijngaarden
en het behoud van inheemse vegetatie op hellingen
die te steil zijn om te bebouwen, zodat de diversiteit
van plantaardig en dierlijk leven gegarandeerd
blijft.
Misschien wel het meest kritische aspect van
alles is de juiste selectie van druivenvariëteiten
en hun verdeling binnen de wijngaard, om te
garanderen dat elke variëteit de beste
plaats krijgt om op natuurlijke wijze te gedijen,
weerstand tegen droogte, ziekte en wijngaardkwalen
te ontwikkelen en perfect gerijpte druiven van
hoge kwaliteit te produceren.
Guimaraens 1978
Mooie uitgerijpte kleur, doorschijnend licht roodbruin.
Elegante, nog steeds levendige wijn met aroma’s
van koffie en karamel, kruiden, rozijnen. Fraai uitgerijpt,
met rozijnen en een chocoladebittertje. Houdt lang
aan. Opmerkelijk fris voor zijn leeftijd.
Guimaraens 1988
Alleen nog maar in halve flesjes verkrijgbaar. Kleur
van donkere kersen, met slechts een minuscuul randje
veroudering. Intense, ongepolijste aroma’s van
aarde, grafiet, leer, peper. Nog in ontwikkeling.
Nog enigszins gesloten. Dik, vijgenconfituur
en chocolade; zachte tanninen. Minder krachtig dan
je op grond van de neus zou denken.
Quinta do Panascal 1988
Donker, ondoorzichtig. Fijnere, meer geëvolueerde
neus dan de Guimaraens. Gepolijst, mooi afgerond,
veel lengte. Rijp en rijk: je proeft de warmte van
de wijngaar. Rond en vlezig, met zachte, zoete tanninen.
Guimaraens 1998
Moeilijk oogstjaar. Beetje balsamische neus: zwarte
bessen, morellen, kersenlikeur. Zoet, met gedroogde
pruimen, vijgen, rozijnen en sinaasappelmarmelade.
Stevige maar zachte tanninen. Contrast tussen neus
en smaak. Op dronk.
Quinta do Panascal 1998
Iets donkerder van kleur. Beetje stoffige neus, vleugje
mest en maderisatie. Kokos, kaneel, chocolade en een
bittertje. Straffe tanninen.
Guimaraens 2008
Na het succesjaar 2007 werd ook 2008 door de meeste
huizen uitgeroepen tot vintage. Voor het moederbedrijf
was dit eigenlijk geen optie: omdat het de gewoonte
heeft om nooit twee jaren achter elkaar te declareren,
werd er dit jaar geen Fonseca vintage port uitgebracht.
Vanwege een renovatieprogramma op San Antònio
bevat de vintage 2008 alleen wijnen van Cruzeiro en
Panascal. Nieuw is ook dat wijnmaker David Guimaraens
sinds dit jaar de blend niet meer in de kelder maakt
maar in de wijngaard: proevend en keurend bepaalt
hij ter plekke het aandeel van elke druif en elk perceel
in de uiteindelijke compositie.
Omdat de wijn pas in september 2010 op fles gebracht
zal worden, heeft Luis Carneiro een vatmonster meegebracht.
Diep donkerrood, tegen het zwarte aan, met paarse
reflectie. Zacht en breed van smaak, boordevol donker
fruit en kruiden. Zachte, ronde tanninen. Lengte!
Quinta do Panascal 2008
Meer ontwikkelde neus, iets alcoholisch, met cassis
en kersenlikeur. Piepklein grasje. Zacht, meer ontwikkeld
dan de Guimaraens. Kokos, karamel en weelderig zwart
fruit.Goed geïntegreerde tanninen. Structuur.
Moe maar voldaan en met een gebit waarvoor de tandarts
zijn vakantie afzegt, dalen wij de trappen weer af,
op weg naar het middenschip van de Grote Kerk, waar
honderden bezoekers inmiddels hun weg hebben gevonden
naar 25 andere producenten uit het portfolio van Walraven
& Sax. Het gaat een mooie middag worden in Breda.
Kapittelzaal
van de Grote Kerk in Breda betreedt, waar importeur
Walraven & Sax de glazen al heeft klaargezet.
vijgenconfituur
en chocolade; zachte tanninen. Minder krachtig dan
je op grond van de neus zou denken. 
