Door Aad van der Werf

In Braziliaanse telenovelas zie je veel emotie, maar weinig wijn. De lokale consumptie van wijn is (nog) gering. Reden te meer voor Brazilië om de exportmarkt op te gaan.

Bij de Braziliaanse koffie voor de wijnproeverij op zijn residentie in Wassenaar vertelt Ambassadeur Gilberto Vergne Saboia me: “Ik ben zeker geen wijnspecialist. Vroeger dronken we thuis alleen bij een speciale gelegenheid wijn. Mijn vader trok dan soms een Portugese Mateus open.” (Noot: Het bekendste Portugese wijnmerk van na de tweede wereldoorlog, groot gemaakt door Sogrape, omvatte meer dan de in Nederland alleen bekende rosé.) De Portugezen hebben dan ook in 1500 Brazilië ontdekt en er in 1532 de eerste wijnstokken geïntroduceerd.

Inleiding

Toch, stelt Eduardo Stefani, Operations Manager van Wines from Brazil, is wijn pas echt van de grond gekomen door de komst van veel Italiaanse immigranten in 1875 naar de zuidelijke provincie Rio Grande do Sul, grenzend aan Uruguay. De volgende impuls kwam in de zeventiger jaren van de 20e eeuw met de komst van internationale bedrijven als: Moët & Chandon, Martini & Rossi en Allied Domecq. Maar het ligt ook niet zo voor de hand om in Brazilië wijn te produceren. Men houdt meestal aan dat wijnproductie alleen mogelijk is tussen de 30e en 50e breedtegraad. Daarop vormt Brazilië in ieder geval een uitzondering. Het grootste gebied in Rio Grande do Sul: Serra Gaúcha (8.000 van de totaal 12.000 ha vitis vinifera in Brazilië) ligt op 29º zuiderbreedte. Nog uitzonderlijker is de Vale do São Francisco, een tropische wijngaard in het noorden van Brazilië, op 9º zuiderbreedte. Eduardo: “There is no experience with viticulture at this latitude. It is a form of programmed pruning and harvesting. We are now having 3 harvests every 2 years, research is on-going to see whether 2 harvests every year are possible, without overstressing the vines.”

De verschillen tussen het noorden en zuiden zijn enorm. In het noorden is wijnbouw zonder irrigatie onmogelijk, in het zuiden maakt juist de overvloedige regen wijnbouw lastig. Vale dos Vinhedos in Serra Gaúcha is de 1e Braziliaanse D.O.C. wijn.

Zes producenten trekken de wereld rond om de export te bevorderen. Ze zijn begonnen in Miami, vandaag Wassenaar, morgen Amsterdam en volgende week Keulen en Dublin. Enkele opvallende ervaringen aan hun proeftafels:

De proef op de som

Miolo (www.miolo.com.br)

Hier komen we de Portugese wortels tegen in 2003 Quinta do Seival – Castas Portuguesas – Campanha. Hij is gemaakt van 1/3 Tinta Roriz, Alfrocheiro en Touriga Nacional en heeft inderdaad een zeer expressieve Portugese neus. In de smaak zuren, bijna een zoetje, wat zuivelachtigs, wat minder tannine en daardoor minder structuur dan de gemiddelde Portugees. Uit Vale dos Vinhedos komt 2002 Miolo Cabernet Sauvignon/Merlot LOTE 43. Sigarenkistje, in de smaak structuur van tannine, goede expressie en afdronk van CS en M.
Miolo is in vijf gebieden van Brazilië vertegenwoordigd en werkt samen met Michel Rolland.

Salton (www.salton.com.br)

2002 Salton Talento (60% Cabernet Sauvignon, 30% Merlot, 10% Tannat) toont een goede integratie van de verschillende elementen. Ook al wat plantaardige ontwikkeling in de smaak. Zoals de rest van het Saltonportfolio licht van stijl. Lucindo Copat, diretor técnico, licht toe dat de wijn zich 12 maanden op nieuw Frans eiken en 12 maanden in de fles heeft ontwikkeld. “Frans eiken geeft minder aroma, maar meer smaak dan Amerikaans eiken. Onze wijnen komen van een frisse hoogte van 700 m., met 1.000 mm. neerslag.”

Valduga (www.casavalduga.com.br)

Hier zingen twee druiverassen een duet dat ik nog niet eerder van deze twee heb gehoord. 2004 – Duetto Pinot Noir/Shiraz – Vale dos Vinhedos heeft de ongebruikelijke samenstelling van 60% Pinot Noir en 40% Shiraz. Hij is wat ‘groen’ in de neus. In de smaak duidelijk aanwezige zuren, bijna een zoetje, wat boers. Tannine presenteert zich nog op de afdronk. Luciane Casagrande, trading manager met achtergrond als oenoloog: “We wilden wat anders met de structuur van de pinot noir en het aroma van de shiraz.”
2001 – Duetto Cabernet Sauvignon/Merlot – Vale dos Vinhedos (60% CS/40% M) is gebruikelijker van samenstelling. Veel expressiever en ontwikkelder van neus, gesmeerde smaak met prominente zuren.

Pizzato (www.pizzato.net)

2002 – Pizzato Concentus – Vale dos Vinhedos (40% Tannat, 40% Merlot, 10% Cabernet Sauvignon, 10% Cabernet Franc, rijping 4 maanden op Amerikaans eiken, daarna op fles) heeft een bescheiden, zuiver bouquet. De vier druiverassen dragen bij aan de complexiteit van de smaak. Tannine, van Tannat?, is wel zeer nadrukkelijk aanwezig.

Aurora (www.vinicolaaurora.com.br)

2003 Aurora Varietal Chardonnay – Serra Gaúcha is licht vettig en wat vol. Hij heeft niet veel zuren en structuur. Het neutrale karakter is misschien wel het argument waarom wit in mousserende vorm in Brazilië veel populairder is dan stil. Ieder bedrijf heeft wel een of meer mousserende wijnen in zijn portfolio.

Georges Aubert (www.georgesaubert.com.br)

Van de aanwezige bedrijven het enige met een Franse achtergrond. Ze maakten in Frankrijk Clairette de Die en dat is te merken in de (2005) Sparkling Reserva – Moscatel – Serra Gaúcha die de moscatel goed tot uitdrukking brengt en zacht van smaak is (7,2% alc.). De prijzen van hun mousserende wijnen liggen rond de 3 euro, af magazijn in Brazilië.

Brazil: a new toast from the new world?

Wijnen uit de nieuwe wereld kunnen overweldigend en uitnodigend zijn, maar soms ook 1-dimensionaal en vermoeiend. Er liggen dus nieuwe kansen voor het grijpen. Braziliaanse wijnen tonen variatie. Ze zijn het Lambrusco-stadium voorbij en kunnen nog verder aan structuur en concentratie winnen. Op de Nederlandse markt dingen nu 36.706 wijnen uit de gehele wereld en 448 importeurs om de gunst van de consument. Een eigen identiteit kan voor succes dus geen kwaad. Misschien moeten Braziliaanse wijnen in eerste instantie wel aanhaken bij de ongeremde vrolijkheid van het carnaval van Rio de Janeiro, het hartverscheurende drama van de telenovelas en de briljante speelsheid van het Braziliaanse voetbal. Jammer genoeg is er geen prins van Oranje meer over om met een Braziliaanse schone te trouwen.

Aad van der Werf

Organisatie 6 oktober 2005:
www.winesfrombrazil.com
www.passievoorwijn.nl