Door Emilio Saez van Eerd

Can Ràfols dels Caus is de naam van het landgoed dat het bezit is van Carlos Esteva in Avinyonet del Penedès. De bodega is gebouwd in een oude Catalaanse masia met fundamenten uit 1634.

Carlos maakt wijnen met een terroirfilosofie met een intensiteit die voor Spanje ongebruikelijk is. Can Rafols is niet alleen een referentie voor de zone Penedès maar voor heel Spanje. .
We worden ontvangen door Oriol Illa, die als discipel van Carlos net zo enthousiast over wijn kan vertellen als Carlos zelf. Hij neemt ons mee naar een terras dat uitzicht biedt op een deel van de wijngaarden, en legt met veel gebaren uit hoe belangrijk het terroir voor Can Rafols dels Caus is.

Diversiteit bodem

Can Rafols heeft 52 hectaren verbouwd. De grootste aaneengesloten wijngaard is 15 hectaren en ligt onder aan de voet van de heuvel waarop de bodega staat. De percelen van de 15e tot en met de 52e hectare hebben bijna allemaal verschillende bodems. Een luxe in termen van diversiteit maar tegelijkertijd een nachtmerrie voor de de logistiek op het land als in de bodega. Want ook wordt alles nog eens apart gevinifieerd. Wijngaarden met opbrengsten van 7000 kilo per hectare worden afgewisseld door wijngaarden met opbrengsten van 2500 kilo/ha. En dan te bedenken dat de Penedès 12.000 toestaat.

El Garraf

Als het aan de Carlos Esteva ligt, zou dit gebied, dat naast een natuurpark ook onderdeel is van de Penedès, een eigen herkomstbenaming mogen krijgen. El Garraf ligt in het zuidoosten van Penedès, grenst aan de Middellandse Zee en heeft en droog en zacht klimaat. De bodem is echter een massieve rots, die met een oppervlakte van 20 x 40 km op het hoogste punt ruim 600 meter uitsteekt boven Sitges. Het klimaat brengt het gebied zo´n 350 liter/m2 neerslag in het voorjaar. De hoge temperaturen in de zomer blijven echter door de nabijheid van de zee (op 15 km) zeer gematigd. Zelfs middenin de zomer, komt er twee keer per dag een frisse zeebries binnenwaaien. De wijngaarden liggen op een hoogte van 250 tot 300 meter.

Hanenpoten

De kleine terrassen waarop de wijnstokken staan aangeplant, worden ook wel 'peus de gall' , of 'hanenpoten' genoemd . Er is blijkbaar een overeenkomst tussen de geribbelde poot van een haan en het rotsgesteente met de verfijnde terrasbouw. De vegetatie van El Garraf wordt gekenmerkt door struikgewas, aromatische planten en dennen. De verschillen in temperatuur tussen dag en nacht zijn aanzienlijk. Gedurende het hele jaar overheerst een frisse nachttemperatuur. Hiermee bereiken de druiven goede polifenolische concentraties. Het rotsgesteente wordt afgewisseld met kalk- en kleigesteen. De zone wordt gedomineerd door natuurlijke afwateringssystemen, putten, holen en kloven. De grond waarop de wijngaarden zijn aangeplant is vaak niet dieper dan 40 cm. Daarna begint het rotsgesteente al. Hierdoor is de wijnbouw gelimiteerd en dient de natuur te volgen.

Can Rafols dels Caus

Honderden jaren voor de phylloxera beoefende men in dit gebied al wijnbouw. Maar uiteindelijk bracht de phylloxera dit gebied de genadeklap toe. Slechts enkele wijngaarden zijn bewaard gebleven. Een van die wijngaarden is het domein van Can Rafols dels Caus. Hier streek Carlos Esteva in de jaren ‘70 neer na een periode als losbollige hippie in Mallorca. Hij bekommerde zich om de wijngaarden. Zonder enige ervaring, maar wel met een smaak voor goede Franse wijnen die hij bij zijn ouders dronk begon hij te produceren. Hij leerde snel, riep de hulp in van goede wijnboeren en was een van de eersten die druivenstokken importeerde uit Frankrijk. Oriol vertelt ons dat Torres en Jean Leon destijds bij Carlos Esteva ging kijken voor de aanplant van merlot en cabernet sauvignon.

Terroir van de rots

De wijnen komen stuk voor stuk uit een bijzondere omgeving. Het is volgens Carlos Esteva de kunst om de natuur en haar eigenschappen zo goed mogelijk te doorgronden en het maximale uit de grond en de druiven te halen. Zijn wijnen tonen het ware karakter van dit rotsgebied: hard, Mediterraan, warm, maar ook elegant, verfijnd en complex. Veel van deze eigenschappen zijn terug te vinden in de wijnen van Can Rafols dels Caus.

Nieuwe bodega

Wat niet direct opvalt is, dat achter de huidige bodega een compleet nieuwe bodega verrijst. De architect maakt gebruik van de terrassen die de heuvel heeft. De bodega is geheel ingericht om gebruik te maken van de zwaartekracht, zodat er geen enkele pomp in het productieproces nodig is. Een enorme boog overkapt de entrée, daaronder is een groot gat uit de rotsen gehakt. Een natuurlijke muur van rotsen is overeind gebleven en moet de scheidingswand vormen tussen de productieruimte en het vatenpark. Beide gedeelten worden overkapt, een deel met een glazen dak en het andere deel een wijngaard. Het is een ndrukwekkend bouwwerk in staat van wording.

Proeverij in de keuken

Op weg naar de proeftafel, bekijken we alle wijnen die Carlos tot nu toe heeft gemaakt. Veel wijnen zijn niet meer in productie. Veel experimenten hebben Can Rafols wel populair gemaakt. De rustieke keuken lijkt op een plaatje uit de magazine Residence. We nemen plaats aan de lange houten tafel en proeven:

Gran Caus 2000 extra brut (tussen brut en brut nature in). Xarel.lo 50%, macabeo 30% en chardonnay 20%. De wijn is zijn niet gechaptaliseerd. Het fermentatieproces moest worden afgebroken omdat er anders teveel alcohol in de cava zou komen. Fijne mousse, geuren van venkel (typerend voor xarel.lo) en honing. Zowel de kleur als de geur vertonen sporen van oxidatie. Deze cava is de favoriet van Carlos Esteva, die van oudere cava´s houdt.

Gran Caus 2001, extra brut. Fijne mousse, getoast, gedroogd fruit. Mooie cava.
Gran Caus Rosado Brut, 100% pinot noir, 12,5º Vol. Bruinoranjeachtige kleur, mooie mousse, honingachtig, complex, kruidig. Erg droog, flink veel zuren.

Cava Parisad 1998. 70% xarel.lo, 20% macabeo, 5 chardonnay, 5% chenin blanc. Uitgangspunt is eerst een goede witte wijn maken om er dan pas een cava van te maken. Vier maanden hout vergist met lie, half jaar op hout, 1 jaar op rvs en 6 jaar in de fles. Oude cava dus, complexe geuren en smaak, oxidatie tonen, rijp fruit, beetje bitter in de afdronk. Bijzondere cava, duidelijk geen allemansvriend. Zeer kleine productie.

Maquette

Als we bijna klaar zijn met de laatste cava, komt Carlos Esteva nog even binnenlopen. Hij begroet ons en neemt direct het woord over van Oriol. Hij vraagt ons direct of we al zijn nieuwe bodega hebben gezien. Nu het inmiddels bijna donker is, kunnen we er niet meer heen. Maar de manquete biedt uitkomst. Hij is helemaal enthousiast van zijn eigen ontwerp. Drie jaar heeft het hem gekost om het project te bedenken. Elke keer komen er nieuwe ideeën bij. Als afsluiting leidt Carlos ons nog even rond in het huis en door de tuin. De oude fudamenten zijn romaans, en zijn zwembad met waterval biedt uitzicht op de vallei. Hij vraagt ons een keer terug te komen als het lichter is, want dan kun je de zee ook nog zien. We houden hem daaraan als de nieuwe bodega klaar is. Can Rafols dels Caus vertoont geen signalen van crisis. Iedereen werkt er vol vertrouwen en met enthousiasme. Carlos is niet alleen visionair die zijn team scherp houdt, maar hij is ook een echte levensgenieter.

Importeur in Nederland en België: Chabrol Wines Haarlemmerstraat 7h, Amsterdam tel.: +31 (0)20 - 622 2781 Website: www.chabrolwines.com