Door Jan Rook

Het was een drukke week in de Penedés. Het thema: cava.
Het Wijnplein-team met Mia en Emilio Saez-van Eerd bezocht elf cavaproducenten en interviewde de twee presidenten van de officiële cavaorganisaties. In de komende weken publiceren we onze bevindingen.

Na een intensieve week in 'el mundo del cava' zet ik de belangrijkste ‘leermomenten’ voor u nog eens op een rijtje.

1) Mijn perceptie van cava heb ik bijgesteld. Het is geen goedkoop alternatief voor champagne. Cava is een serieuze, mousserende wijn, met een geheel eigen karakter.
De belangrijkste kenmerken van cava ontstaan in de basiswijn die gecomponeerd wordt met de drie belangrijkste autochtone druivenrassen: macabeo, perelada en xarel.lo. De frisse, direct toegankelijke smaak is opvallend.

2) Trepat is een blauwe autochtone druivenvariëteit, die aan de basis staat van de cava rosado. Wettelijk is ook het gebruik van monastrell, garnacha en pinot noir toegestaan. De trepat geeft de cava rosado echter een geheel eigen Catalaans karakter en een mooie, rode kleur. De trepat komt oospronkelijk uit de regio Conca de Barberá.

3) Een belangrijk discussiepunt is het gebruik van Chardonnay (is al langer toegestaan) en Pinot Noir (recent toegestaan voor de witte basiswijn) als het om de blend van de witte basiswijn gaat. Zeker is dat de Pinot Noir voor een verfijnde mousse zorgt. De ruggengraat zal echter voornamelijk door de drie genoemde druivenrassen worden gevormd. Het gebruik van Chardonnay en Pinot Noir zal in de klassieke cava de klassieke drie-eenheid niet mogen verdringen. Momenteel zijn er slechts 400 ha pinot noir aangeplant.

4) De vermelding van oogstjaar en datum van het degorgement winnen aan belangrijkheid. De vermelding van het jaartal is al gemeengoed. De vermelding van de datum van de finale botteling komt langzamer opgang.Voorlalsnog zijn we twee producenten tegengekomen, die deze datum vermelden, Agusti Torelló en Ravetós i Blanc. Voor de consument is deze informatie belangrijk.

5) De kleur van de cava rosado. We hebben tijdens onze bezoeken twee ‘leerscholen’ over de kleur van de cava rosado ontmoet. De eerste klassieke ‘leerschool’ gaat voor de superrode kleur, die voornamelijk door de toepassing van trepat, garnacha of monastrell wordt gerealiseerd. De tweede ‘leerschool’, kiest voor een geheel eigen kleur en stijl. Het is minder rood en duidelijk meer zalmkleurig. De pinot noir speelt hierbij een belangrijke rol. Deze cava rosado mikt op meer elegante stijl, terwijl de echte, traditionele rode cava meer op de fruitsmaak en de neus van rood fruit mikt.

6) De smaakaanduiding op het etiket is verwarrend. Het behoeft wettelijke bijstelling. Wie denkt met een Cava Seco of Semiseco een droge of halfdroge cava te kopen komt bedrogen uit. Wettelijk is de vermelding Extra ‘Brut’ toegestaan als de cava < 6 gram restsuiker (per liter) bevat. Brut kan 6-15 gram perl liter bevatten. Extra Seco staat voor een restzoet dat tussen de 12- 20 gram ligt. Semiseco is met een gehalte van 33-50 gram nog zoeter. Het is duidelijk dat dit voor de koper van een cava verwarrend is.

7) De marketing van de 220 (statistiek: klik hier) miljoen flessen cava per jaar (waarvan Freixenet meer dan 100 miljoen voor zijn rekening neemt!) is vooral gericht op de binnenlandse markt. De totale export bedraagt 121 miljoen flessen. Freixenet neemt een dominante positie met een aandeel van 80%.

8) Cava is het doelwit van een boycotactie op de binnenlandse markt. De Catalanen haalden zich het ongenoegen van Madrid op de hals door enige tijd geleden de nominatie van Madrid als stad van de Olympische Spelen, te dwarsbomen. De toch al gevoelige relatie tussen Madrid en Barcelona wordt nu op nieuw op de proefgesteld, omdat Catalonië een statuut als deelstaat heeft aangenomen dat de onafhankelijke positie t.o.v. de centrale regering in Madrid verder formaliseert. Vorige week besteedden de kranten veel aandacht aan het bezoek van de oppositieleider aan het Consejo de Cava. Ook de president van Freixenet haalde de voorpagina’s met een toespraak, waarin hij vooral onderstreepte, dat cava niet zozeer een Catalaans, maar vooral een Spaans product is. Inmiddels is het Instituto de Cava gestart met een promotiecampagne in Madrid met als motto 'cava als aperitief'. De promotiecampagne was ruim voordat de boycot speelde gepland. Aangezien de Duitse markt voor de cavaexport het belangrijkste is, heeft men de promotiecampagne ook op onze oosterburen in de Duitse taal gericht.

9) Houtgebruik. De meeste cava’s zullen nooit een barrica van binnen zien. Toch lijkt het erop dat de kwaliteitsproducenten voor hun toplijn voor een korte lagering op houten vaten kiezen. De cava wint daarmee aan complexiteit, maar kan (bij te lang op nieuw hout) ook daardoor te houtgedomineerd in de smaak worden.

10) Techniek. De techniek van de vinificatie is de laatste vijf jaar sterk verbeterd. Alle bedrijven gebruiken gyropallets. Alleen voor de speciale flessen zoals magnums gebruikt men nog de klassieke pupitres. De mousse is in de cava tegenwoordig van een hoog niveau. Veel producenten laten de wijnen - voor het degorgement - langer dan de wettelijke termijn liggen.

11) Geografie. De Penedés is een vallei met drie verschillende deelgebieden afhankelijk van de hoogte. De macabeo voelt zich dicht bij de kust het prettigst. Een opmerkelijk gebiedje is de Garraf. Het microklimaat en de enorme rotsachtige bodem vormen een terroir die druiven voortbrengt, waarvan bijzondere, karaktervolle wijnen worden gemaakt.

12) Crisis? Hoezo crisis? De stemming onder de cavaproducenten is zeer optimistisch. Nieuwe bedrijven vestigen zich. Bestaande bedrijven worden gerenoveerd en uitgebreid. De ‘mundo de cava’ lijkt zich aan de werelwdwijde wijncrisis te ontrekken. De afzet van cava rosado neemt sterk toe. De cava’s liften mee op de toenemende populariteit van de roséwijn.

Conclusie

Het cavagebied (ook in de gebieden buiten de Penedés waar cavaproductie is toegestaan) bruist van energie. De cava is inmiddels de belangrijkste mousserende wijn van de wereld geworden. Een rondleiding bij de gigant Freixenet (>100 miljoen flessen) is een aanrader. Uiteraard beveel ik een bezoek aan de door ons bezochte kleinere kwaliteitsproducenten ook warm aan.
Cava is een karaktervolle mousserende wijn die volgens de ‘methode traditionelle’ wordt gemaakt. Met een prijskaartje tussen de vijf en tien euro (de Gran Reserva’s zijn uiteraard duurder) biedt cava een heerlijke sprankelende wijn die als aperitief, maar ook in combinatie met voorgerechten, veel wijnplezier verschaft. De prijs-kwaliteitverhouding is sterk. Wij bevelen u het genoegen van een mooie cava en tevens een bezoek aan de mooie streek Penedés van harte aan. Aan de hand van 'Les Rutes del Vini del Cava' (http://www.altpenedes.net/es/rutes/ruta_tots.asp) maakt u op een eenvoudige wijze kennis met veel wijn- en cavahuizen, de locale gastronomie en de wijncultuur van de regio Penedés.

Lees de vorige column: klik hier