In
de inleiding tot de pas verschenen Fifth Edition
of The World Atlas of Wine, die ze samen met
Hugh Johnson geschreven heeft, schrijft Jancis
Robinson dat er de laatste jaren zoveel positieve
ontwikkelingen in Portugal hebben plaatsgevonden
dat er veel meer woorden en kaarten aan gewijd
zijn dat in eerdere edities. De lezers van haar
twee jaar geleden verschenen Jancis Robinson
tastes the best Portuguese table wines hadden
niet anders verwacht, want daarin schreef ze
dat er een echte revolutie gaande is in de wijngaarden
en kelders van Portugal. Het Portugese tijdschrift
Revista de Vinhos bewijst z'n lezers dan
ook een plezier met de Guia de Compras dos
Vinhos Portugueses
2002, waarin de wijnen die vorig jaar op de markt
gekomen zijn, besproken worden. Zoals in dit
tijdschrift gebruikelijk, worden de wijnen op
een schaal van 0-20 beoordeeld.
Handig
is dat per categorie of regio een kort algemeen
kommentaar gegeven wordt, zodat de lezer snel
de relevante ontwikkelingen kan oppikken. Ik
zal me in m'n samenvatting beperken tot deze
ontwikkelingen en verder uitsluitend per categorie
of regio de wijnen met de meeste punten vermelden.
Van de beste wijnen (van 18 of meer punten) volgt
dan ook de proefnotitie.
Mousserende
wijnen
Wie
had een paar jaar geleden durven denken dat zich
onder de beste Portugese mousserende wijnen merken
zouden bevinden uit de Alentejo en het Vinho
Verde-gebied? In het hele land heerst 'bubbeltjeswijnkoorts'
en er zijn hoe langer hoe meer producenten die
in mousserende wijn een mogelijkheid zien om
te ontsnappen aan de 'consumptiecrisis' voor
witte wijnen.
17,5 punten: Murganheira Távora-Varosa
Espumante Velha Reserva 1995; Casa de Saima Bairrada
Espumante Branco Bruto 1999; Real Senhor Espumante
Velha
Reserva Bruto Branco 1992.
Vinho
Verde Alvarinho
Profiterend
van een 2000-oogst van hoog niveau, heeft de
Alvarinho-druif zich van z'n beste kant laten
zien. Trouwens, ieder jaar komen uit de omgeving
van Monçao en Melgaço wel Alvarinho-wijnen
van een consistent, begerenswaardig niveau. Het
is jammer dat het gebied weinig aan de weg timmert.
Wat dat betreft, kan het nog wat van z'n Spaanse
buren in Galicia leren.
Vinho Verde Alvarinho Branco 2000: 18 punten: Soalheiro & Quinta de Alderiz.
18,5 punten: Vinha Antiga: Heeft een prachtig evenwicht in de neus. Hij verbleef
heel diskreet in hout, waardoor het fruit alle kans krijgt en een harmonieus
en complex geheel ontstaat. Vol en geconcentreerd, met vanille en rijp fruit
in de smaak, aangevuld met een mineraal accent en een goede zuurgraad die 'm
frisheid en elegantie in de afdronk geeft. Gepeperd en krachtig, is het de
meest geslaagde Vinha Antiga tot nu toe.
Muros de Melgaço: Intens aroma van sinaasappelschil met een prachtig
accent van bloemen. In de smaak diskreet hout dat het fruit niet overheerst.
De wijn komt daardoor overweldigend met complexiteit en karakter over. Stevig,
elegant en gedistingeerd: de beste Muros ooit en een grootse Portugese witte
wijn.
Vinho
Verde (en Regional Minho)
Eindelijk
een mooie oogst! Na vele mindere jaren heeft
de oogst van 2000 heel wat plezier gegeven aan
de producenten van Vinho Verde. Bij de vele Vinhos
Verdes die geproefd werden, verdient één
aspect beslist vermelding. Het is niet toevallig
dat de wijnen die het hoogst scoorden, een alcoholgehalte
tussen de 11 en 11,5% hadden. In tegenstelling
tot wat traditionalisten denken, moet een Vinho
Verde (groen), hoe paradoxaal het ook mag klinken,
Maduro (rijp) zijn om een hoge kwaliteit te halen.
17,5 punten: Quinta do Ameal Regional Minho Loureiro Escolha Branco 2000.
Douro
(en Regional Trás-os-Montes)
Voor
het tweede achtereenvolgende jaar was de Douro
het gebied waarvan de meeste wijnen op de proeftafel
kwamen en dat valt niet te verwonderen. Iedere
dag verschijnen in dit gebied nieuwe producenten
en merken. De wijnen met herkomstvermelding Douro
hebben zich uit het keurslijf van de Portwijn
bevrijd en worden bijzonder gewaardeerd. Er vielen
dan ook in 2001 veel mooie dingen te vermelden.
Maar het is niet allemaal rozegeur en maneschijn.
Aan de ene kant probeert men z'n investeringen
zo snel mogelijk terug te verdienen, waardoor
sommige wijnen boven hun marktwaarde geprijsd
worden. Aan de andere kant worden sommige superieure
wijnen te vroeg op de markt gezet. En er valt
ook nog wel het een en ander te verbeteren op
het gebied van witte wijnen.
18 punten: Quinta da Leda Douro Touriga Nacional
1997; Reserva Ferreirinha Douro Tinto 1994; Duas
Quintas Douro Reserva Tinto 1997; Quinta da Gaivosa
Douro Tinto 1999; Quinta do Vale D. Maria Douro Tinto 1997; 1998 & 1999;
Vallado Douro Tinto Reserva 1999; Redoma Douro Tinto 1997; Quinta do Crasto
Douro Touriga Nacional 1996.
18,5 punten: Quinta do Crasto Reserva Tinto 1997. 19 punten: Quinta do Vale
Meâo DOC Douro Tinto 1999: Ondoorzichtig, veel Touriga Nacional, streng
maar van hoog niveau. Een zeer krachtige rode wijn met de aroma's van de bodem
waaruit 'ie afkomstig is en van goede vaten. Verfijnde, maar duidelijk aanwezige
tannines. Een klasse wijn met een luxe, modern en tegen de tijd bestand profiel.
Dâo
Het
Dâo-gebied is getroffen door een reeks
minder goede oogsten: de regen op minder gewenste
momenten is de belangrijkste schuldige, maar
er is ook sprake van enig gemakzucht in het onderhoud
van de wijngaard. Hierdoor zijn de rode wijnen
van 1999 die vorig jaar gelanceerd werden, in
het algemeen niet van superieur niveau. Enkele
producenten presenteerden eind 2001 al wijnen
van 2000 die een grotere belofte inhouden.
Er is in het Dâo-gebied een enorme kloof die de producenten van quinta-wijnen
en wijnen van eigen druiven èn die van derden scheidt, van andere producenten
die zich slechts beperken tot het bottelen van reeds gemaakte wijnen. Hoe langer
hoe meer realiseert men zich, en in het Dâo-gebied misschien nog wel
meer dan elders, dat het geheim van goede wijn 'm zit in de kwaliteit van de
grondstof (de druif). Wie dat vergeet, komt niet ver.
18
punten: Quinta da Pellada Dâo Tinto Touriga
Nacional 2000; Quinta dos Carvalhais Dâo
Touriga Nacional Tinto 1998; Borges Dâo
Tinta Roriz Tinto 2000.
18,5 punten: Borges Dâo Touriga Nacional
Tinto 2000: Ondoorzichtig van kleur en heel krachtig
van aroma, heeft deze wijn veel hout en veel
Touriga
Nacional in z'n aroma, alles heel indrukwekkend. Hij heeft veel tannines en
is vol van smaak, waardoor je er bijna op moet kauwen. We hebben hier te maken
met een mooie rode wijn met een lange en gekruide afdronk. Misschien hebben
we de moed om wat flessen te bewaren.
Bairrada
De
wijnen die we uit het Bairrada-gebied geproefd
hebben, geven een te optimistisch beeld van de
werkelijkheid. Er zijn namelijk niet zo veel
producenten die zich op de kwaliteitsmarkt richten,
en het zijn bijna altijd dezelfde. Maar uit hun
handen komen dan ook een paar van de beste Portugese
wijnen.
18 punten: Quinta de Baixo Bairrada Garrafeira Tinto 1997: Hij toont een grote
complexiteit in het bouquet met iets van compote. Nog gesloten en gereserveerd.
In de smaak een heel mooie struktuur, waarin de tannines zijn opgenomen, krachtig
en met het grootse profiel van een ouderwetse Bairrada.
Beiras
Dit
is een heel groot wijngebied dat een groot deel
van Portugal omvat en o.a. Dâo en Bairrada
insluit. Er is een handvol producenten die gespitst
zijn op nieuwe marktontwikkelingen. Het is niet
verbazingwekkend dat hun beste wijnen vooral
uit de traditionele gebieden komen. Dat zijn
in het algemeen wijnen die gemaakt worden van
in het herkomstgebied niet-geautoriseerde druivensoorten.
Men moet dan in de herkomstbenaming Beiras 'vluchten'
en zich zo op de internationale smaak richten.
17,5 punten: Luis Pato Vinha Pan Regional Beiras Tinto 2000; Almeida Garret
Regional Chardonnay 1999.
Estremadura
Estremadura
is een echte openbaring. Naarmate hun jonge wijnen
aan rijpheid winnen, verhogen de producenten,
die de laatste drie à vier jaar zijn opgekomen,
hun kwaliteit. Hierdoor zijn een paar van de
beste Portugese wijnen aan het ontstaan in een
gebied dat van oudsher met bulkwijnen werd geassocieerd.
De mooie wijnen die ontstaan demonstreren dat
het met een goede keuze van druivensoort en de
juiste mentaliteit mogelijk is om ver te komen.
18
punten: Quinta de Pancas Regional Estremadura
Cabernet Sauvignon Special Selection Tinto 1999:
Zeer gesloten in de neus, met het groene van
de Cabernet Sauvignon en iets van leer en zwart
fruit. Ook in de smaak veel kracht die echter
niet overheerst. Kortom, een klasse wijn met
houvast.
Bucelas
Bij
een gebied met de geringe omvang van Bucelas,
mag je niet veel nieuws verwachten in termen
van merken en producenten. Maar de weinige producenten
die er zijn, zetten ieder jaar stappen in de
goede richting en de constantheid van kwaliteit
is prijzenswaardig. De wijnen van de Arinto-druif,
gefermenteerd in nieuw hout, vormen een kleine
specialiteit die moet blijven bestaan!
17,5 punten: Morgado de Sta Catherina Bucelas 2000.
Ribatejo
In
de Ribatejo blijven de huizen die aan het eind
van de jaren negentig faam hebben verworven,
aan de top. De 'single variety' wijnen beheersen
het spectrum, waarbij de regionale druivensoorten
(Castelâo, Trincadeira en Fernâo
Pires op kop) de 'vreemde' Cabernet Sauvignon,
Chardonnay en Pinot Noir de hand schudden.
17,5 punten: Casa Cadaval Regional Ribatejano Merlot 1999; Lagoalva de Cima
Regional Ribatejano Chardonnay Branco 1999; Lagoalva de Cima Regional Ribatejano
Syrah Tinto 1997.
Palmela
(en Regional Terras do Sado)
Dit
is misschien wel het Portugese gebied dat zich
de laatste jaren het meest van alle consistent
ontwikkelt. De kwaliteit ligt globaal duidelijk
boven het Portugese gemiddelde. Het is alleen
jammer dat de omvang van de grote bedrijven en
coöperaties èn de goede prijs die
ze voor druiven betalen, niet bepaald een stimulans
is voor het op de markt komen van meer bedrijven
die produceren en bottelen. De grote wijnen van
de regio zijn bijna allemaal van de Castelâo
(ex-Periquita, ex-Castelâo Francês,
ex...) gemaakt. Jammer genoeg zijn het alleen
de oudere en vermogende huizen die de bereidheid
(of de financiële mogelijkheden) hebben
om hun beste wijnen lang genoeg te laten rijpen.
18 punten: Garrafeira FSF Regional Terra do Sado
Tinto 1998: Heel mooi van kleur. Fijne, geëvolueerde
neus met heel veel rijp fruit en wat eucalyptus.
Alles heel verfijnd en van goede kwaliteit. Een rode wijn van klasse met een
unanieme classificatie van het proefpanel.
Alentejo
Het
Alentejo-gebied zet z'n opmars voort en heeft,
samen met het Douro-gebied, in de loop van het
jaar de meeste wijnen ter beoordeling voorgelegd.
Het gebied heeft enorm geprofiteerd van de oogst
van 2000 die van grote kwaliteit was, waardoor
bijna alle witte en de overgrote meerderheid
van de rode wijnen gelijk op de markt gezet zijn,
in enkele gevallen te vroeg. Tegelijkertijd zijn
er in 2001 veel nieuwe merken verschenen, wat
een teken van vitaliteit is voor een gebied dat
voor niemand meer plaats leek te hebben. Een
groter aantal producenten stimuleert de konkurrentie
en daardoor de noodzaak om het steeds beter te
doen.
18 punten: Cortes de Cima Regional Alentejano
Reserva Tinto 1998; Herdade do Esporâo Regional Alentejano Aragonês Tinto 2000; Mouchâo
Regional Alentejano Tonel 3-4 Tinto 1996; Joâo Portugal Ramos Regional
Alentejano Syrah Tinto 1999; Marquês de Borba Alentejo Reserva Tinto
1999; D'Avillez Regional Alentejano Garrafeira Tinto 1997; Tapada de Coelheiros
Regional Alentejano Tinto 1998.
18,5
punten: Incógnito Regional Alentejano
Syrah Tinto 2000: Hij toont zich heel streng
en krachtig. Dit is een nieuwe lijn van kracht
en schoonheid, anders dan de kracht en lelijkheid
die we vroeger wel tegenkwamen. Hij is ook streng
van smaak met veel vegetaals, maar laat ons tegelijkertijd
weten dat 'ie al gedronken kan worden.
José de Sousa Mayor Regional Alentejano Tinto 1997: Een enorm krachtig
aroma dat doet denken aan rijpe vruchten, rozijnen en tabak. Er zijn zachte
tannines aanwezig, zodat houdbaarheid van de wijn verzekerd is, geholpen door
een uitstekende zuurgraad. Hij eindigt complex en gedistingeerd, voor ons de
beste José de Sousa uit de 'moderne tijd'.
Vinho
do Porto
Een
van de grootste en leukste verrassingen voor
de liefhebbers van Portwijn is de toename van
de kwaliteit van de bedrijven die in het Douro-gebied
gevestigd zijn. Gebrande wijnen en wijnen met
een echt gebrek behoren tot het verleden en verschillende
producenten uit het Douro-gebied kunnen met hun
quinta-wijnen, in termen van kwaliteit, met wie
dan ook konkurreren. Door hun kleine omvang zijn
ze echter geen bedreiging voor de prestige-huizen
van Vila Nova de Gaia die de sektor blijven beheersen,
op grond van hun ervaring van vaak honderden
jaren in het maken van grote wijnen. Evenzeer
verdient hier vermelding een categorie Portwijnen
die alles in zich heeft om te winnen: de LBV.
De LBV's worden steeds beter en hun prijs blijft
heel redelijk, waardoor het duidelijk een aanrader
is op de wereldmarkt van versterkte wijnen. Vorig
jaar is ook de Vintage van 1999 gelanceerd, een
wijn om relatief jong te drinken, zonder de kracht
van 1997 en zelfs 1998.
18 punten: Ramos Pinto Porto Tawny 30 Anos; Quinta da Ervamoira Porto Vintage
1994; Cockburn Porto Tawny 20 Anos; Cockburn Porto Vintage 1985; Cockburn
Porto Vintage 1983; Malvedos Porto Vintage 1988; Quinta do Infantado
Porto LBV 1994; Quinta do Infantado Porto LBV 1996; Quinta de Santa Bárbara
Porto Colheita 1986; Quinta de la Rosa Porto Vintage 1997; Quinta do
Noval Porto Tawny 40 Anos; Quinta do Noval Porto Colheita 1968; Quinta
do Noval Porto LBV Unfiltered 1996; Silval Porto Vintage 1998; Dow's
Porto Tawny 20 Anos; Quinta Senhora da Ribeira Porto Vintage 1998; Warre's
Porto LBV 1992.
18,5
punten: Quinta da Foz Porto Vintage Touriga Nacional
1996; Ramos Pinto Porto Vintage 1994; Cockburn
Porto Vintage 1970; Fonseca Guimaraens Porto
Vintage 1998; Taylor's Quinta de Vargellas Porto
Vintage 1987; Taylor's Porto Vintage 1997.19
punten: Ferreira Porto Vintage 1997; Cockburn
Porto Vintage 1955; Graham's Porto Vintage 1997;
Burmester Porto Colheita 1937; Burmester Tordiz
Porto Tawny 40 Anos; Quinta do Castelinho Porto
Vintage 1997; Quinta do Noval Porto Colheita
1941; Quinta do Noval Nacional Porto Vintage
1996; Quinta do Noval Porto Vintage 1966.
19,5 punten: Cockburn Porto Vintage 1960; Quinta
do Noval Porto Vintage 1997; Quinta do Noval
Nacional Porto Vintage 1994; Quinta do Vesúvio
Porto Vintage 1997; Quinta das Carvalhas Porto
Vintage 1997.
20 punten: Niepoort Porto Vintage 1997: Deze vintage komt er bij verschillende
proeverijen steeds heel consistent uit en dat was ook deze keer het geval.
Hij is uitzonderlijk geconcentreerd en heeft in de mond een struktuur die je
verplettert. Het is de beste vintage van dit huis sinds 20 jaar. De verpletterende
indruk ontneemt 'm niet de mogelijkheid om nu al geproefd te worden. We denken
dat dit een wijn zal zijn met een opmerkelijke houdbaarheid. Geconcentreerd
fruit, tannines, kracht en een lange afdronk. Alles hieraan is superlatief.
Quinta do Noval Nacional Porto Vintage 1997: Harsachtige aroma's met aardse
tonen, fruit van vijgen en moerbessen. Geconcentreerd, gesloten en in het geheel
krachtig. Vooral kracht in de mond, waarbij je op de tannines moet kauwen,
half zoet van stijl. Afdronk met veel tannine. Stevig en bruut, een monster
dat nog moet rusten.
Quinta do Noval Nacional Porto Vintage 1963: Als er al volmaakte wijnen zijn,
dan zou dit er een van kunnen zijn. Vol kracht, elegantie en verfijning. Woorden
schieten bij dit soort wijnen altijd tekort. Bloemen, vers fruit, bittere amandelen,
specerijen... dit is een edele drank. Heel mooie struktuur, met in de mond
kracht, beet en een heel lange,' nostalgische' afdronk.
Moscatel
de Setúbal
Weinig
nieuws in 2001, wat betreft Moscatel.
Tijdens
de proeverijen sprongen de Moscatel-wijnen van
José Maria da Fonseca en J.P. Vinhos er
opvallend uit en demonstreerden daarmee de kloof
die hen scheidt van andere bedrijven in de regio.
De een of andere uitzondering bevestigt alleen
maar de regel. Het algehele beeld is niet zo
opwekkend, vooral omdat 'niemand' deze wijn kent
of zin heeft om 'm te leren kennen, en aan de
andere kant de regio niet de kracht lijkt te
bezitten om tegen de stroom op te roeien.
19,5 punten: Trilogia Moscatel de Setúbal
S/Data: Vol van kleur, zie je z'n leeftijd er
niet aan af door de groenige tinten.
Heel
rijk aroma, licht rancio, gekonfijt citrusfruit,
wat zuur en gedroogd fruit. Vol
en complex, maar ook fris en met een eindeloze
afdronk. Beter kun je ze eigenlijk niet maken.
Nederland
en het nieuwe Portugal
Het
oordeel van toonaangevende buitenlandse wijnkenners
en van de pers ter plaatse is zeer positief over
de ontwikkelingen die in Portugal gaande zijn.
Volgens recente informatie van het Wijninformatiecentrum
worden in Nederland 960 wijnen uit Portugal geïmporteerd,
waaronder veel van de hier besproken topwijnen.
We zijn dan ook heel benieuwd naar het oordeel
van Nederlandse vinologen.
