Welkom op het wijnplein.nl

Een voorbeschouwing in verband met een studiereis van 5 februari tot 20 februari in Nieuw-Zeeland.

Hoewel een kwart van de wijnproductie van Nieuw-Zeeland afkomstig is uit dit meest oostelijk gelegen wijngebied , heeft Gisborne toch niet de reputatie van Hawke’s Bay of Marlborough.

Volgens de Australische wijnschrijver James Halliday is Gisborne echter een van de best bewaarde geheimen van Nieuw-Zeeland. Het wijngebied is genoemd naar de plaats Gisborne met 33.000 inwoners, de meest oostelijk gelegen plaats van Nieuw-Zeeland. Het wijngebied ligt tussen de 35 en 45ste breedtegraad op het zuidelijk halfrond, vergelijkbaar met de positie tussen Marokko en Frankrijk. Op het noordelijk halfrond komt de ligging van Gisborne overeen met de Spaanse badplaats Malaga.

James Halliday typeert in zijn Wine Atlas of Australia & New Zealand het uitbundige klimaat van Gisborne met dat van Riverland in Australië. Gisborne is een uitgesproken producent van witte wijnen. Chardonnay is in de helft van het wijngaardareaal (totaal bijna 20.000 ha) aangeplant. Het gebied produceert vooral redelijk goedkope witte wijnen, voornamelijk door enkele grote producenten. Het aandeel van meer dan 20% van de Nieuw-Zeelandse wijnproductie wordt door slechts 11% van de wineries (41) hier geproduceerd. Montana en Corbans zijn in Gisborne sterk vertegenwoordigd. De plaatselijke inwoners noemen hun gebied gekscherend ook wel ‘Montanaland’.Het gebied is vanwege het uitbundige klimaat ook zeer geschikt voor de productie van subtropisch fruit zoals kiwi’s, citrusvruchten etc.

Friedrich Wohnsiedler plantte aan het begin van de vorige eeuw de eerste wijnstokken. In 1973 had Montana de meeste wijngaarden en ook de Australische gigant Penfolds was in het gebied actief. In de jaren tachtig kwam het gebied voor de productie van druiven voor bulkwijnen sterk op. ‘Carafe Country’, was een bijnaam van wijngebied Gisborne. In 1985-1986 kwam door een prijsoorlog de wijnbouw in een crisis terecht. De regering stelde subsidies beschikbaar om de verouderde wijngaarden waarin eenvoudige druivenvariëteiten stonden te herplanten met meer moderne, gewilde druivenrassen. In 600 ha. wijngaarden vond herplanting plaats. De müller-thurgau maakte zo plaats voor de chardonnay. Ook hielden een aantal druiventelers het toen voor gezien of vertrokken naar zuidelijker gelegen gebieden zoals Hawke’s Bay en Marlborough. Al snel kwam Gisborne weer op het oude productieniveau en neemt momenteel de derde plaats als wijnproducerend gebied in Nieuw-Zeeland in.

Gisborne heeft het zonnigste klimaat van Nieuw-Zeeland met soms hoge temperaturen. De chardonnay oogst men in Gisborne circa 6 weken eerder in vergelijking met andere wijngebieden. Ook kenmerkend voor het klimaat in Gisborne is de hoge regenval (1030 mm per jaar) en luchtvochtigheid. Het klimaat is sterk afhankelijk van de bergen in het westen. Belangrijk effect in droge jaren (zoals 2002 bijvoorbeeld) is de volledige rijpheid die de druiven in dit gebied kunnen bereiken. De grote wijnbedrijven die met hoge rendementen werken kunnen toch in dit gunstige klimaat druiven cultiveren die een behoorlijk smaakprofiel aan de wijnen meegeven.

De bodem van Gisborne is van jonge alluviale aard. Volgens de meest gereputeerde wijnmaker van het gebied, James Millton zijn er eigenlijk 2 belangrijke bodemtypes in de Waipaoa Valley. De fijne slibafzetting dicht bij de rivier produceert aromatische wijnen, terwijl de zware kleibodem op de rand van de vlakte een veel vleziger wijn voortbrengt.
In Patutahi is er de Kaiti-bodem. Een onderlaag van klei en leem, een dunne witte ondergrondlaag en een zwarte toplaag die bij droogte openbarst. Meer inwaarts domineren klei en leem. De nieuwe gronden zijn ontstaan door overstroming van de rivieren in de vorige eeuw. De bodemsoort Waipoa is bij druiventelers het minst geliefd. Het zijn delen die het meest zijn overstroomd en produceren druiven die minder rijk en aromatisch zijn. Matawhero en Waihirere bodemtypes liggen in de nauwelijks overstroomde hogere delen van de vlakte. Matawhero-bodems hebben een organische toplaag. Waihirere is chemisch van dezelfde samenstelling.

Grootste kracht van Gisborne is de snel drinkbare Chardonnay. In de ‘Slope of Gold’ een heuvelrug in het gebied worden de beste Chardonnay’s gemaakt. De wijnstokken staan daar in een zuidwest expositie. Bij de Naboth Vineyard van James en Anny Millton liggen 2 ha wijnstokken met chardonnay en pinot noir. Daarvan produceert Millton de gereputeerde Millton Clos Ste Anne en de Naboth Vineyard Chardonnay.

Millton geniet veel aanzien met zijn Riesling Opou, Chenin Blanc en Late Harvest-wijnen. Montana produceert de mooie Montana Patutahi Estate Gewürztraminer. Veel neus, rijpe citrustonen. Ze kunnen ook enkele jaren ouderen. De witte wijnen domineren en het gebied leverde in 2001 (2000 = zeer lage opbrengst) zelfs 85% van de Nieuw-Zeelandse muscaatproductie. Sauvignon blanc is vanwege de botrytis in dit gebied kwetsbaar. Semillon daarentegen voelt zich juist wel thuis in dit klimaat en is ook behoorlijk bestand tegen allerlei ziektes. Gisborne is vooral bekend om de Gewürztraminers (met umlaut) onder het label Matauhero en recent Montana Patutahi Estate. De pinot gris is vanwege de dunne schil in dit gebied niet geschikt. De rode wijnen zijn niet sterk vertegenwoordigd op enkele goede merlots na. De schil van de pinot noir is minder geschikt in dit gebied. In het zuidelijker gelegen Hawke’s Bay is het klimaat voor pinot noir beter. Opmerkelijk is de opkomst van malbec in Gisborne.

Michael Coopers in zijn Buyers Guide to New Zealand: “als de wijnmakers van Gisborne in 2002 geen grote wijnen konden maken, zullen ze het ook nooit meer kunnen”.

2002 was sinds het excellente jaar 1976 het beste oogstjaar van Gisborne volgens James Millton. Steve Voysey van Montana kon zich in termen van kwaliteit, balans kenmerkende aroma’s geen beter jaar herinneren. De opbrengst in 2002 was 106% meer dan in 2001 en had een aandeel in de totale Nieuw-Zeelandse wijnproductie van 22.8%. De oogst van Montana in dit gebied was zelfs 80% van de totale opbrengst van 2001. Het oogstjaar 2002 was een unieke combinatie van een bovengemiddelde opbrengst en hoge suikerwaarden. Millton maakte volle aromatische Gewürztraminers en Riesling met goede zuren en complexiteit. De Chardonnay’s hebben expressieve aroma’s, zijn vol en intens.

Op 10 februari vlieg ik van Auckland naar Gisborne om James Millton te bezoeken. Millton is een van de weinige wijnproducenten in Nieuw-Zeeland die organisch werkt. Dit is in het warme en vochtige klimaat van Gisborne een hele opgave. Uiteraard op deze site het verslag van dit bezoek waarin het thema organische wijnbouw uitgebreid aan de orde komt.

Websites: www.gisborne.co.nz/wines
www.millton.co.nz
Bronnen: Cuisine Wine Country: www.cuisine.co.nz
James Halliday Wine Atlas of Australia & New Zealand
Michale Cooper Buyer's Guide to New Zealand
Michael Cooper Wine Atlas of New Zealand