Door Aad van der Werf

Van de wijnen uit Portugal staat goede Douro te boek als duur. Het oogstjaar 2005 begint op de markt te komen. Wine Spectator selecteerde de beste rode Douro wijnen van dat jaar, met prijzen van $30 tot meer dan $100. Ze vonden er één met een score van 91 punten, en een consumentenadviesprijs in Nederland van toch maar €8.

Natuurlijke factoren

De prijs van wijn is een gevolg van natuurlijke en menselijke factoren. Belangrijke natuurlijke factoren zijn bodem en klimaat.

De bodem vormt een belangrijke kwaliteitsfactor van alle Portugese wijnen. Hij is bijna overal van geologisch zeer hoge ouderdom. De geologische constitutie van Portugal is zeer gevarieerd en zeer ongelijkmatig verdeeld. 7/10 van het totale oppervlak behoort tot het Primair (meer dan 245 miljoen jaar oud). De primaire bodem in het Douro gebied is vooral van leisteen. De landbouwkundige mogelijkheden en de opbrengsten van leisteen zijn zeer gering. Toch mag je zo’n arme bodem voor wijnbouw, ondanks of juist dankzij geringe opbrengsten, een rijk bezit noemen.

Zelfs in moeilijke jaren kan de Douro mooie wijnen produceren en de verklaring zit hem o.a. in zijn complexe klimaat en orografie (reliëf van het landschap). In termen van microklimaten is de Douro ongetwijfeld het rijkste en meest gevarieerde wijngebied van Portugal. Op beide oevers van de rivier maken de kronkelende bochten een gevarieerd scala van exposities mogelijk: de zuidelijke oever die naar het noorden gericht is heeft soms tegengestelde exposities en omgekeerd. Als we bij de variatie aan exposities de steilheid van de hellingen optellen, zien we al snel in dat er plaatsen in de Douro zijn waar de zon zich niet laat zien en andere waar de zon bijna constant schijnt. Om dezelfde redenen zijn er wijngaarden in de Douro die hun natuurlijke bestemming vinden in de exclusieve productie van portwijnen en andere in rode tafelwijnen of zelfs witte of mousserende wijnen.

Menselijke factoren

“Het planten van een wijngaard in de Alto Douro is een karwei dat moeilijk en kostbaar genoeg is door de steile en hobbelige hellingen waarop de stokken verbouwd worden.” Deze uitspraak van Henry Vizetelly in Facts about Port and Madeira uit 1880 is vandaag de dag nog steeds geldig. Wijnboeren moeten rekening houden met de toegankelijkheid van de wijngaard, de steilheid van de helling en de dichtheid van de aanplant. Hoe dan ook moet de (leisteen) bodem eerst tot een diepte van 1-1,3 meter geploegd of opengespleten worden om een behoorlijke bovenlaag te krijgen.

Baron Forrester (1809-1861) was misschien wel de eerste die in de Douro het maken van wijn zonder toevoeging van brandewijn aan de orde stelde. “Het is absoluut mogelijk, alleen is het geen portwijn meer,” was de reactie van Vizetelly. Vooral Engelsen hebben lang het standpunt gehuldigd: “Claret is for boys, port for men.” Toch werd er altijd al wijn gemaakt van de druiven die overbleven nadat de door de jaarlijkse ‘benefício’ toegestane hoeveelheid druiven tot port was verwerkt.

De totale opbrengst van de meest recente oogst van 2007 in het Douro gebied is 224.208 pijpen van 550 liter (1,233 miljoen hectoliter). Bij een wijnbouwoppervlak van ongeveer 40.000 ha bedraagt het totale rendement dus maar 31 hl/ha. Van de totale opbrengst mochten 125.000 pijpen tot port worden versterkt. Dan resteren dus minder dan 100.000 pijpen voor Douro wijn. Er ontstaat zo een gevecht om de beste druiven en het is een hele kunst voor een producent om zijn prijzen in de hand te houden.

Rio Douro, Rio Pinhão, Rio Torto

Midden in het gebied van de ‘rivier van goud’ ligt het plaatsje Pinhão (‘noot van een pijnboom’). Hier mondt de uit het noorden komende zijrivier Pinhão in de Douro uit. Iets verder stroomafwaarts treffen we de, vanuit het zuiden komende, vallei van Rio Torto (‘kromme rivier’) aan.

Quinta da Soalheira

Boven in de Rio Torto vallei ligt Quinta da Soalheira (‘zonovergoten quinta’). De rivier doorkruist het oppervlak van 333 ha. Hoe afgelegen Soalheira ook is, de onvermoeibare Vizetelly bracht er in de 19e eeuw al een bezoek. In 1904 kochten de gebroeders Borges, oprichters van de bank en het wijnbedrijf met deze naam, de quinta.

Tegenwoordig zijn 40 ha beplant, waarvan de helft voor de productie van port (volledig categorie A) en de rest voor Douro wijn van uitstekende kwaliteit. De belangrijkste druivenrassen zijn Touriga Nacional, Tinta Barroca, Tinta Roriz, Tinto Cão, Bastardo en Mourisco. Door steeds 10 ha per jaar aan te planten, verwacht Borges over totaal 90 ha nieuwe wijngaard te kunnen beschikken.

Kim Marcus van Wine Spectator vindt Quinta da Soalheira 2005 een zuivere expressie van frambozen, rode pruimen en peper. De smaak houdt lang aan en is geconcentreerd, met een rokerige afdronk met volop koffiebonen, chocola en mokka. Op zijn best van 2009 tot 2013.

Aad van der Werf

www.flordelvino.nl