Verdejo in alle soorten en maten

Toen Telmo Rodriguez ons in Toro naar de deur van de bodega begeleide en ons bedankte voor ons bezoek, maakten we al even kennis met Antonio Sanz, een strengkijkende man met een snor die respect afdwingt met zijn handdruk en krachtige stem. Dat was dus de legendarische man die Bodegas de Crianza Castilla La Vieja oprichtte, en ik hoopte hem in Rueda wederom te treffen.

Pionier

De naam van de bodega ligt niet echt gemakkelijk in de mond, in tegenstelling tot wat de bodega voortbrengt. Antonio staat bekend als de motor achter Rueda. Een dynamische wijnmaker en visionair. Hij richtte, als vierde generatie van de wijnbouwersfamilie Sanz, zijn eigen bodega in 1976 op. Dat was zeven jaar vóórdat de D.O. Rueda ontstond, De oude bodega van de familie, in het dorpje La Seca, werd verkocht aan de Spaanse Wijnclub Vinoselección. Antonio voorzag een grote toekomst voor de verdejo. In bijna alle opzichten is Sanz verantwoordelijk geweest voor de groei in kwaliteit van Rueda. De verdejo kent hij als geen ander, zijn ‘fermentado en barrica’, was de eerste op de markt, hij experimenteert met het opbinden van de verdejo-stokken, oogstmachines, ´s nachts oogsten, maar ook met zoete wijnen, edele rotting, mousserende wijn, en dat alles met 100% verdejo, een pionier in hart en nieren.

Française

We worden rond 18:30 uur ontvangen door Claire van de exportafdeling, een charmante Française. Hoewel ze pas een week in dienst is bij Sanz heeft ze zich goed voorbereid op het bezoek. Wat ze vertelt is niet zo schokkend, maar opvallend is dat we de boodschap meekrijgen, dat Sanz een bodega is dat ieder detail wel 5 keer bekijkt om de werkzaamheden in de bodega nog soepeler te laten verlopen. Dat geldt vanaf vorige week dus nu ook voor de buitenlandse verkopen! We kunnen ons echter moeilijk aan de indruk onttrekken, dat zij niet degene zal zijn die ons de oenologische geheimen van de bodega zal ontsluieren.

Ricardo Sanz

Gelukkig ontmoeten we aan het einde van de bodegarondleiding Ricardo. Het blijkt de zoon van Antonio te zijn. Hij is de huidige wijnmaker van het bedrijf. Als hij aangeeft dat we elkaar over 5 minuten zien om te gaan proeven, vervolgen wij onze rondleiding die eindigt in de wijn- en delicatessenwinkel c.q. bar, annex proefruimte van de bodega.

Proeverij van de “Palacio de Bornos” range

We nemen plaats aan tafeltje in de hoek van de bar. Op iedere proeverij zou de stoom - die verderop uit het koffiezetapparaat suist en de ibericoham die op grijpafstand vers gesneden wordt - mijn aandacht direct afleiden. Ricardo dwingt echter respect af, net als zijn vader. Ik ben een en al oor, als hij begint te praten. Hij heeft veel te vertellen. Die dynamiek heeft hij zeker van zijn vader geërfd. Hij spreekt vol enthousiasme en passie over zijn wijnen. Een opvolgingsprobleem heeft Antonio in ieder geval niet, en dat is maar goed ook.

1) Bornos 100% Verdejo 2003 (maartbotteling)
Fris fruitige neus, fruitexplosie in de mond, goede structuur, mooie zuren, nog erg fris voor een witte wijn van 1 jaar oud, zeer toegankelijke wijn. Productie 600.000 a 700.000 flessen.
2) Palacios de Bornos 100% Sauvignon Blanc 2003
Tropisch fruit aroma´s, zachte inzet, sappig, frisse zuren, goed gestructureerd, mooie afdronk. Toegankelijke wijn. Productie 400.000 flessen
3) Verdejo Bornos 2002 ‘fermentado en barrica’9 (FB) 2000, van oude wijnstokken meer dan 100 jaar oud. In de neus rijp fruit en zachte houttonen, krachtige inzet, stevige zuren komen later door, rijke complexe smaak. Wijn verbetert door het glas even te laten staan, dit geldt overigens voor alle FB Ruedawijnen. Meer complexe geuren, mooie houttonen, lange afdronk. Goed evenwicht. De wijn is afkomstig van druiven van diverse grondsoorten, hand geplukt, in kistjes van 16 kilo met per laag druiven een laag “carbonische sneeuw”. Een opbrengst van 60 liter per 100 kilo druiven, de vergisting op Frans eiken met lie en een batonnage van zeven maanden brengt terroir in de wijn. Alles gebeurt op hetzelfde vat gedurende extra vijf maanden. Meer is er niet nodig om deze wijn te maken zoals hij is, lekker!
4) Palacio de Bornos Sauvignon blanc 2002 met houtvergisting in het laatste deel van de vergisting. De wijn heeft 6 maanden houtrijping en 5 gram suiker omdat de appelzuren nog fors zijn. Totaalproductie slechts 1500 flessen. Krachtige neus, gerijpt fruit. Elegante zuren, goede structuur, mooi houtgebruik. Lange evenwichtige afdronk.
5) 100% Tempranillo 1999 met D.O. Rueda. 14 maanden hout (Amerikaans en Frans eiken 50/50%). Fruitig, rijp, frisse inzet, goede ontwikkeling in de mond, zachte tanninen, zeer evenwichtig.
6) Verdejo 1997: Normale vergisting op hout, 12 maanden batonnage, na de botteling nog 2,5 jaar flesrijping. Daarna wordt de fles ontkurkt en ondergaat de wijn een tweede gisting in de fles. Zeer rijke complexe neus, zachte inzet, goede ontwikkeling van de zuren, evenwichtige wijn, goede structuur, veel lengte. Ongewoon aparte ervaring om een dergelijke lang gerijpte verdejo te proeven, dit geeft de werkelijke potentie van oudering van de verdejo aan.

Rood

Señor de Illescas Tempranilo Crianza 1999. Jeugdige kleur, zachte aanzet, romige ontwikkeling. Modern en knap gemaakt glas wijn.

7) Dulce verdejo: 52 gram suiker, in de D.O van Rueda ligt de grens bij 50 gram suiker. Deze wijn wordt vaker als een “semi-dulce” met minder dan 50 gram suiker op de markt gebracht. Veel fruitaroma´s als abrikozen, met veel zuur en alcohol 10 a 11% vol. Een goede balans. Goede structuur, fruitige afdronk. Het is duidelijk geen dessertwijn, maar eerder een aperitief.
8) Verdejo Exxencia: toen in oktober de oogst begon was Ricardo blij dat hij de wijnboer van wie hij de druiven kocht had kunnen overtuigen zijn druiven te laten hangen, bij wijze van experiment. De betreffende wijnboer zal wel gedacht hebben, maar dezelfde prijs krijgen voor rottende druiven is op zich geen slechte deal. De ochtendmist in oktober en november en een stevige zon in de middag deden de rest. Half november selecteerde men iedere druif apart die voldoende botrytis cinerea vertoonde. De vergisting in stalen tanks en een rijping van 12 maanden op nieuw Amerikaans hout volgden. Sinds 2001 is deze eenmalige wijn gebotteld.
Aroma: typische botrytis, citrus, vanille. Smaak: zoete inzet, fruitig in de mond en kruidig in de afdronk. Mooie structuur en verrassend elegant, veel lengte.

9) Verdejo espumoso Brut: mooie neus, stevige mousse, elegant en zachte smaak. Méthode Traditionelle. De eerste mousserende wijn gemaakt van verdejo die ik goed vind. De wijn blijft 3 jaar in de fles alvorens de procedure van Méthode Traditionelle te volgen.
10) Verdejo Brut 1997 Espumoso. Een experiment: mooie, complexe neus, zachte smaak.
Over circa 3-5 jaar zal wijnmaker Ricardo naar mijn mening instaat zijn om een voortreffelijke mousserende wijn uit dit gebied te produceren.

Marktontwikkeling bij stijgende prijzen

Terwijl we alles nog een keer besnuffelen en tevreden terugkijken op een zeer brede en diepe proeverij praten we nog even na. Op de vraag of hij opziet tegen de prijsstijgingen van de verdejo, reageert Ricardo hij laconiek. “De prijs kan gewoon niet meer verder omhoog. Drie jaar geleden was de prijs 90 pesetas per kilo, een jaar later steeg het naar 120 pesetas, vorig jaar werd dat 1 euro (166 pesetas), dit jaar moet de verdejo hetzelfde blijven”. Een zeer simpele reden ligt eraan ten grondslag volgens Ricardo. “Als we als Rueda willen blijven exporteren kunnen we de prijzen van de wijnen niet meer laten stijgen”, dan zou Rueda zich uit de markt prijzen. Betekent dit dat de einde van de kwaliteitsstijging in rueda in zicht is, hebben de druiven hun maximum gehaald? “De kracht van Rueda zit ´m in de druiven, maar alleen, als die op de juiste gronden worden verbouwd”,. “In ieder geval niet de zandgronden. De wijngaarden in Rueda hebben veel geleden door de komst van de Phylloxera. Nu zie je dat veel stokken op de zandgronden staan, want daar kon de Phylloxera geen schade aanrichten. De beste wijngaarden verdwenen en veranderden in graanvelden en wat overbleef waren de oude stokken op zandgronden. Die worden door veel druiventelers automatisch, maar onterecht, gezien als de beste wijngaarden”. vervolgt Ricardo. De familie Sanz ziet het als haar taak die oude wijngaarden in ere te herstellen en er zogenaamde “pagos” van te maken, oftewel extreem goede wijngaarden met de beste bodems.

Antonio Sanz, de vader van niet alleen Ricardo maar in zekere zin ook van Verdejo en Rueda in het algemeen, ontmoeten we helaas niet meer. Ik hoop Antonio in de toekomst nog eens te treffen.Wie weet wat hij dan allemaal nog meer heeft geëxperimenteerd.

Importeurs Palacio de Bornos in Nederland: Ockhuysen, Haarlem
Importeur Cuevas de Castilla: La Gironde Rotterdam
Importeur in Belgie. Onbekend

Grupo Yllera

Je hebt wijnbedrijven die erin slagen alles verkeerd te doen. Ondanks het enorme bord langs de snelweg, presteert dit bedrijf het bij de afslag geen bord te plaatsen om aan te geven hoe je het bedrijf kunt vinden. Binnengekomen, staat een dame met haar handen in de zakken en een sigaret in de mond naar de televisie in de winkel te kijken. De opgetrommelde medewerkster van de exportafdeling ziet eruit alsof ze onderweg naar het strand is. Haar vermoeide blik en dito houding, communiceert een afwezige en ongeïnteresseerde houding.
Na de zoveelste toer tussen de roestvrijstalen tanks leidt ze ons naar het ‘museo’ in de kelder.
Een proeflokaal met de lucht van 100 gevulde asbakken.
Aan de bar proeven we de wijn van dit bedrijf. Met haar badjurk en vermoeide ogen staat ze achter de bar de wijnen in te schenken. Klik hier voor grote foto.Het beeld lijkt veel op een bar van dubieus allooi…Alleen een sigaret in de mondhoek van de ‘barjuffrouw’ ontbreekt. Dit wordt een snelle proeverij!

De wijnen

1) Yllera Tierra Buena Rueda 2003: (60% verdejo, 40% viura). Lichte neus, eenvoudige smaak, niet bijzonder.
2) Yllera Viña Cantosán 2003 (100% verdejo). goede neus, mooie,frisse smaak, niet erg beklijvend. Wel zuiver en fris.
3) Yllera Cantosán 2002 Barrica, vergist op hout. Lichte, maar goede smaak.

Na de korte proeverij kon Emilio het niet laten om even achter de toegangsdeur van het ‘museo’ te gaan staan. Het enige leuke moment van dit bezoek.

Importeur: Le Magasin du Vin in Leopoldsburg (België) en Vino Gutierrez in Aalsmeer