Door Emilio Saez van Eerd

Hoe verander je een mission statement van een coöperatie met 1600 leden, die al sinds 1994 bulkwijn maakt? Dat was min of meer de vraag die de raad van toezicht van deze coöperatie zich enkele jaren geleden stelde. Bij de oprichting in 1944 was dit de grootste bodega van Europa met slechts één doel, 30 miljoen liter bulkwijn produceren. Maar dit historische feit hing tot vier jaar geleden als een molensteen om de nek van de bodega. Het eerste wat de coöperatie van Utiel daarom deed was de naam veranderen in Bodegas Utielanas. Misschien een kleine stap op papier, maar een definitieve stap in de praktijk. Om korte metten te maken met de coöperatieve uitstraling, is een imageverandering een vereiste. Vervolgens trok ze een ervaren wijnmaker aan. Aan Modesto Francés de taak met zijn ervaring in grote vergelijkbare bedrijven in Navarra, Rioja, Extremadura en Galicië competitieve wijnen te maken en te bottelen. De volgende uitdaging is kwaliteitsdruiven van de leden binnen te krijgen.

Analyse

Modesto is een rustig ogende midden veertiger. Hij vertelt hoe hij ruim vier jaar geleden de 1600 boeren uit Utiel moest overtuigen betere kwaliteit druiven te produceren. Hij zette zijn woorden kracht bij door bij binnenkomst van de druiven een automatische monsteranalyse apparaat installeren. Deze neemt een monster van de druiven, en analyseert deze in zeer korte tijd. “Het kost even tijd voordat de boeren vertrouwen krijgen in een machine die bepaalt wat ze gaan verdienen, maar uiteindelijk zullen ze net als leden in vele andere coöperaties akkoord gaan”, aldus de ervaren wijnmaker.

Verhuizing

Als laatste grote verandering hoopt Bodegas Utielanas binnenkort weg te gaan uit Utiel centrum, en buiten in de wijngaarden een nieuwe moderne bodega neer te zetten. De huidige locatie levert zonder twijfel aardig wat geld op voor een woningbouwproject.

De kogel is dus door de kerk. Maar het ziet er nog altijd niet rooskleurig uit. De prijzen van de wijnen zijn gedaald, en de boeren zitten aardig op een houtje te bijten. De stemming onder wijnboeren is grimmig. De stress van de wijnstokken bij een tekort aan water dit jaar is niets vergeleken met de stress die de wijnboeren ondergaan. De crisis in de wijnsector van Utiel Requena hakt er in. In een periode dat de bulkhandel goed gaat, willen de boeren best meedenken, maar nu de bulkhandel in Spanje volledig op zijn gat ligt (de verkoop van bulkwijn daalde in 2004 met 14% ten opzicht van 2003) is de rek eruit. De eerste kleine successen worden dan ook innig omarmd door Modesto´s team. Exporteren is een vereiste en importeurs worden op hun wenken bedient.

Maar Modesto wil ook laten zien dat met duurdere wijnen de bodega een ander soort publiek kan gaan trekken, wijncritici aan zich kan binden, en internationaal mee kan draaien op concoursen en in gidsen. Zijn ‘Macabeo fermentado en barrica’ wordt door Peñin al geprezen als de macabeo met de beste prijs-kwaliteit verhouding.

Een rondje door de bodega leert dat groot niet zaligmakend behoeft te zijn. De onderhoudskosten van de bodega zijn momenteel te hoog. Het geld dat daar naar toe verdwijnt stopt de bodega liever in een waterextractor. Dit apparaat haalt 5% van het water uit de most. Hiermee ontstaat een geconcentreerdere most. Meer kleur, meer geur meer smaak. Het apparaat is zo krachtig dat zelfs de druiven uit een door botrytis aangetaste wijngaard, vrijwel geheel schone most oplevert dankzij de werking van dit apparaat. Alleen het water dat onttrokken wordt stinkt. Na een enthousiaste afsluiting van de rondleiding belanden we in het laboratorium van de bodega. Daar staan alle wijnen gereed om te proeven. We maken een selectie van de standaardlijn (onder de naam Señorio de Utiel of Castillo de Utiel) en de toplijn wijnen (Vega Infante). De meest eenvoudige wijnen met een ongelukkige naam “Rampina” laten we hier buiten beschouwing.

Geproefd wijnen

Señorio macabeo 2004. Frisse inzet, fruitig met een klein zoetje, aangenaam sappig en een lange fruitige afdronk. Met een lokale verkoopprijs van € 1,60 voor de consument is dit een goed glas wijn.

Vega Infante macabeo 2004,
Deel van de wijn heeft op hout gelegen. Frisse inzet, goed zuur en een vetje. Kleine aangenaam bitter in de afdronk.

Vega Infante macabeo 2004 fermentado en barrica
Geur van zoete appeltjes en mandarijn. Zuivere neus. Hout duidelijk aanwezig maar niet onaangenaam. Frisse inzet, vetje, niet bijzonder complex eerder eerlijk sappig en goed gestructureerd.

Señorio Rosado bobal 2004
Veel fruit, eenvoudige strakke rosé. Gewoon lekker ook lokaal voor € 1,60 aangeboden aan de consument.

Castillo tinto 2004
70% tempranillo, 30% bobal. Correcte tinto, eenvoudig en commercieel.

Vega Infante madurado (wat in Utiel Requena semi crianza betekent). 70% tempranillo, 30% bobal. Veel fruit, beetje hout. Goede balans, stevige maar rijpe tannines.

Vega Infante crianza 2001
Beetje te koud geserveerd. Moderne crianzastijl, met veel fruit, zachte tannines, prettige zuren. Eerlijke eetwijn.

Vega Infante Reserva 2000. Stevige glas wijn, nog niet echt toegankelijk. Valt tegen.

Conclusies

Conclusie: de wijnen van de bodega zijn modern gemaakt. Aan de klassiekere range van crianza en reserva mag nog wel iets worden gedaan. Maar de prijskwaliteit verhouding voor de jonge wijnen in de middenlijn is uitstekend. De toplijn mag nog uitgesprokener zijn, en zou nog meer de variëteit kunnen benadrukken. Met de nieuwe kwaliteitsnormen en selectie van de druiven twijfel ik er niet aan dat deze coöperatie de juiste beslissingen heeft genomen om op tijd internationaal mee te kunnen draaien. Veelbelovende eerlijke wijnen tegen zeer betaalbare prijzen.